ကုလသမဂၢနဲ ့ ျမန္မာ ( အကဲျဖတ္ခ်က္ )

ကုလသမဂၢ ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီရရွိေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ မႈနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈရပ္တန္႕ ေရး ၾကိဳးစားမႈေတြဟာမေအာင္ျမင္ပဲ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ႕ေနပါတယ္။

၁၉၇၄ ခုႏွစ္မွာ ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမႈးဦးသန္႕ ၏ ရုပ္ကလပ္ကိုသျဂိဳလ္ရန္ျမန္မာနုိင္ငံ အတြင္းျပန္လည္သယ္ေဆာင္လာခ်ိန္မွာ အဓိကရံုးတစ္ခုျဖစ္ပြားခဲ႕ပါတယ္။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္း ေတာ္လွန္ထၾကြ မႈေတြေၾကာင့္ သိမ္းပိုက္ခဲ႕တဲ႕ စစ္အစိုး ရက ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဟာ ေနအိမ္အတြင္းအက်ယ္ခ်ဳပ္ခ်ထားခဲ႕ပါတယ္။

၁၉၉၀ ကုလသမဂၢလူ႕အခြင့္ေရးကိုယ္စားလွယ္ Sadako Ogata ကိုျမန္မာ႕လူ႕အခြင့္ေရးေလ႕လာသူအျဖစ္ တာ၀န္ေပးအပ္ခဲ႕ပါတယ္ ဒါေပမဲ႕ သူမဟာ အျခားသူေတြအတိုင္းပဲထူးျခားမႈျဖစ္ေပၚမလာခဲ႕ပါဘူး။

၁၉၉၈ - ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ Alvara de Soto ဟာ စစ္အစိုးရနဲ႕ ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ၾကားမွာရွိတဲ႕ ေရွ႕မတိုးသာေနာက္မဆုတ္သာအေျခအေနကို ေျဖရွင္းဖို႕ရန္အတြက္ ၾကား၀င္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႕ ပါတယ္ ။

ကုလသမဂၢ နဲ႕ ကမၻာ့ဘဏ္ ကလည္း ေျပာင္းလဲမႈေတြျဖစ္ေပၚဖုိ႕ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ မက္လံုးေတြလဲေပးခဲ႕ပါတယ္။ အဲဒီအေျခအေနကို ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး ဦး၀င္းေအာင္က ေမ်ာက္ကို ငွက္ေျပာသီးေကၽြးျပီးကခုိင္းေနသလုိပါပဲ ဟုေျပာၾကားခဲ႕ပါတယ္။

ဒီေန႕ အာရွ နဲ႕ ပစိဖိတ္ေဒသေတြမွာ

- တရုတ္နိုင္ငံဟာဆိုရင္ မသိနိုင္တဲ႕ ငလ်င္ဒဏ္နဲ႕ ရင္ဆိုင္ေနရပါျပီ

- တရုတ္နဲ႕ ရုရွားဟာဆိုရင္လဲ အေမရိကန္ကဲ႕ ဒံုးၾကည္ကာကြယ္ေရးအစီအစဥ္ေတြကိုထိုးေဖာက္ဖို႕ရန္ ပူးေပါင္းလိုက္ပါျပီ။

- ျမန္မာအစိုးရကေတာ့ နိုင္ငံတကာကူညီကယ္ဆယ္ေရး အဖြဲ႕အားလံုးကို လက္ခံမယ္လုိ႕ ဆိုေနပါျပီ။

ဧျပီ ၄ ရက္ ၂၀၀၀ - မေလးရွားသံအရာရွိ ရာဇာလီ ဟာ ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စာလွယ္ ႏွင့္ ျမန္မာ အေရးအတြက္ ေတြ႕ဆံုေေဆြးေႏြးခဲ႕ပါတယ္။

စက္တင္ဘာ ၂၀၀၀ - မွာ ၁၉၉၅ က လႊတ္ေပးခဲ႕တဲ႕ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အက်ယ္ခ်ဳပ္အျဖစ္ျပန္လည္ ထိန္းသိမ္းထားခ့ဲပါတယ္။

နို၀င္ဘာ ၂၉ ရက္ ၂၀၀၁ - ခုႏွစ္မွာ ရာဇာလီက -မၾကာေတာ့တဲ႕ အနာဂတ္မွာ သိသာထင္ရွားတဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ေတြျဖစ္လာလိမ္႕မယ္လို႕ အျပည့္အ၀ယံုၾကည္ေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ႕ပါတယ္။

၂၀၀၂ မွာ ရာဇာလီ ဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြတ္ေျမာက္ဖုိ႕ အတြက္ကူညီခဲ႕ပါတယ္ ။ ျပီးေတာ့ အစိုးရ ကလဲ အျငင္းပြားမႈ အေျခအေနေတြဟာ ျပီးဆံုးသြားပါျပီလို႕ ေၾကာျငာခဲ့ပါတယ္။

၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာ - ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဟာ အက်ယ္ခ်ဳပ္အျဖစ္ျပန္လည္ထိန္းသိမ္းျခင္းခံခဲ႕ရျပန္ပါတယ္။

ဇန္န၀ါရီ ၄ ရက္ ၂၀၀၆ မွာ ေတာ့ ရာဇာလီဟာ ၂ ႏွစ္နီးပါးေလာက္ နိုင္ငံအတြင္း၀င္ထြက္ေနရာမွ တားျမစ္ ျခင္းခံခဲ႕ ရျပီးစိတ္ပ်က္ခဲ႕ရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ သူဟာ အထူးကိုယ္စာလွယ္ အျဖစ္မွ ႏူွတ္ထြက္ သြားခဲ႕ပါတယ္ ။

ေမလ ၁၀ ရက္ ၂၀၀၆ မွာ နိုင္ဂ်ီးရီးယား သံတမန္ ကိုယ္စားလွယ္ ဂန္ဘာရီ ဟာ ၂ ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း ပထမဦးဆံုး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ ေတြ႕ဆံုခြင့္ရတဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူတစ္ေယာက္ျဖစ္ခဲ႕ရပါတယ္။

ေမလ ၂၂ ရက္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ထားျခင္း သက္တမ္းကို ထပ္မံတိုးျမင့္ ခဲ႕ပါတယ္။

စက္တင္ဘာ ၂၉ ရက္မွာ ဂန္ဘာရီ ျမန္မာနိုင္ငံကို ၄ ရက္ေရာက္ရွိလာျပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အျပင္ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ႏွင့္ပါေတြ႕ဆံုခဲ႕ပါတယ။္ ျပီးေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ ျပန္ျပီးေဆြးေႏြးပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ႕ ပါေသးတယ္။

ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္မွာ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရး ေကာင္စီအစညး္အေ၀း မွာ ပထမဦးဆံုး ျမန္မာနိုင္ငံ ႏွင့္ ပက္သက္၍ တရား၀င္ေၾကျငာခ်က္တစ္ေစာင္ထုတ္ျပန္ခဲ႕ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ျမန္မာ႕အေျခအေနအတြက္ နက္နက္နဲနဲ ၀မ္းနဲပါတယ္လို႕ေဖာ္ျပခဲ႕ပါတယ္။

နို၀င္ဘာလမွာေတာ့ စစ္အစိုးရက ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္းမွာရွိတဲ႕ ကုလသမဂၢထိပ္တန္းသံအရာရွိကို ထြက္ခြာ ေပးဖုိ႕ ေျပာၾကားခဲ႕ပါတယ္။

နို၀င္ဘာလ ၃ရက္ေန႕မွာ ဂန္ဘာရီျပန္လည္ေရာက္ရွိလာျပီး သူရဲ႕ ခရီးစဥ္ဟာ အမ်ိဳးသားညီညြတ္ေရး၊ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ေရး ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး အျပည့္အ၀ရရွိေရး အတြက္ေမွ်ာ္ လင့္ခဲ႕ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က အက်ယ္ခ်ဳပ္ခံေနရဆဲျဖစ္ျပီး သူမနဲ႕ စစ္အစိုးရၾကား မွာ ေျပာခဲ႕ တဲ့ သူမရဲ႕စကားေတြက အလဟာသျဖစ္သြားခဲ႕ပါတယ္။

၂၀၀၈ ခုနွစ္ ေမလ ၂ရက္ ၃ ရက္ေတြမွာေတာ့ နာဂစ္ဆိုင္ကလုန္း ဟာ ျမန္မာနိုင္ငံကိုတိုက္ခုိက္ခဲ႕ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ကုလသမဂၢရဲ႕ ကူညီေထာက္ပံ့ေရးအဖြဲ႕ေတြကို မုန္တိုင္းဒဏ္အျပင္းဆံုးခံခဲ႕ရတဲ႕ ေနရာေတြကို ၀င္ေရာက္ဖို႕ပိတ္ပင္ခဲ႕ျပီး ကူညီမႈေတြကိုလဲ အနည္းငယ္ အကန့္အသတ္ ျဖင့္သာ ေပးနိုင္ခဲ႕ပါတယ္။

ေမ ၂၂ ရက ္မွာ ေတာ့ ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမႈး ဘန္ဂီမြန္းဟာ စစ္အစုိးရမွ နိုင္ငံတကာ အကူအညီေတြကိုလက္ခံဖို႕ ေမွ်ာ္လင္႕ခ်က္နဲ႕ ျမန္မာနိုင္ငံကိုေရာက္ရွိလာျပန္ပါတယ္။

ေမ ၂၃ မွာ ဘန္ဂီမြန္း က ျမန္မာစစ္အစိုးရဟာ နိုင္ငံတကာ အကူအညီေတြကို လက္ခံလိုက္ျပီျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ႕ပါတယ္။

Translated by Lucky