ျပည္လံုးကြ်တ္ဆႏၵခံယူပြဲအေၾကာင္း

Read this doc on Scribd: A Handbook on Referedum Monitoring
ed'gef; etz [m 2008 ckeSpfarvxJrSm jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyJG usif;yjyD; ol a&;qGJ jyifqif xm;wJh zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKawmhr,fvdk huBmod a}ujimvdkufygw,f? tJ'D twGuf jynfwGif;rSma&m edkifiHwumrSmyg vSKyfvSKyf&Sm;&Sm;eJ har;}u/ jref;}u/ avhvm aqG; aEG;}u/ jyif}uqif}u jzpfvmygw,f? jynfvHk;uGswfvlxk qücH,lyGJusif;yawmhr,f vdk ha}ujimvdkufwm[m bmoabmaqmifyg ovJ? (1) jyoemawGudk pg;yGJ0dkif;ay:rSm awG hqHkaqG;aEG;ajz&Sif;ygvdk hjynfwGif; vlxkeJ hukvor~ tygt0if edkifiHwum &J ztm;ay; awmif;qdk hd aewmawGudk enf;enf; rS trSKrxm;bJ ol cif;xm;wJhvrf;jy ajryHk ckeSpfcsuftwdkif;udkbJ ol hvrf;ol avSsmufawmhr,fvdk hajAmif a}u jim vdkufwmjzpfygw,f? (2) 1973 ckeSpfwHk;u jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyJrSm atmifjrifrSK &cJ h G bl; wJh tcgusawmh 'DwcsDrSmvnf; ordkif;wa}umhjyefvmOD;rSmbJ vdk h,Hk}unfcsuf tjynfh&Sda}umif; armif;cwfvdkufwmvJ jzpfw,f? tck&ifqdkif&awmhr,fh jynfvHk;uGswfvlxkqücH,lyGJ[m ppftm%m&Sifpepfudk zGJ hpnf;yHktajccH Oya'eJ htnD a&&Snf w&m;0ifv$rf;rdk; tkyfcsKyfoGm;a&;udk vdkvm;olawGeJ hqef husifolawG&J h wdkufyGJ jzpfw,f? vlxk taeeJ h'DwdkufyJudk tedkif&atmif qifE$JedkifrSom ppftm%m&Sif pepf G udk edkifiHa&;t& OD;csdL;edkifayvdrfhr,f? 'Dvdk ajrSmfrSef;csufeJ h avhvmjyifqif vkyfudkif}u&mrSm wpHkw&m taxmuftyHhjzpfapedkifa&; twGuf wwyfwtm;taeeJ h'Dpgtkyfi,fudk jyKpkxkwf a0vdkufwmygbJ? 'D pgtkyfi,f[m jyD; jynfhpHkwJh pgwrf;wapgif awmh r[kwfyg? 'gayr,fh jynfvHk;uGswfvlxkqü cH,lyGJawGeJ hywfoufjyD; vufvSrf;rSDorSswdkif;jynfawG&J htawG ht}uHKawGudk avhvm/ okaw oDawG&J hpkaqmif;xm;rSKawGudk rSDjirf;/ Oya'ynm&Sif wcsdL hqDu t}uHjyKcsuf awGudk &,lpk aqmif;jyD; jrefrmh&HyHkaiG tzGJ hu rqkwfepfwJh tm;xkwfrSK eJ hjyKpkxm;ygw,f? a0bef t}uHay; axmufjyvdkolrsm; &SdvSsif }udKqdkyga}umif;/ tm;enf;csufrsm;&SdvSsif cGifhv$wfapvdka}umif; eJ h jynfvHk;uGswf vlxkqü cH,lyGJawG eJ hywfoufjyD; ydkrdkjynfhpHkwJ h A[kokwrsm;udk qufvuf pk aqmif; jzef ha0oGm;&ef OD;wnfyga}umif; owif;aumif; yg;&if; vlxk vuf0,fta&muf ydk haqmifay;vdkufygw,f? 2 jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyGJ rdwfquf jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyGJ qdkwmbmvJ? wdkif;jynftwGuf vGefpGmta&;}uD;wJhudpP&yfawGeJ hywfoufvdk hwjynfvHk;rSm&SdwJh vlxkawGqDu oabmxm; qüudk &,ljyD; qHk;jzwfaqmif&Gufwm jzpfygw,f? 'Drdkua&pDudk wdkuf&kduf usifhoHk;wmvdk howfrSwf}uw,f? jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyGJ ta}umif; bma}umifh avhvmbdk hvdkovJ? (u) 'Drdkua&pD tajccHudk jznfhqnf;bdk h? 'Drdkua&pDudk toGifeSpfrsdL;eJ hvufawG husifhoHk;ygw,f? udk,fpg;jyK'Drdkua&pD eJ hwdkuf&dkuf 'Drdkua&pDwdk hygbJ? vGwfvyf/ w&m;rSswwJh/ jynfvHk;uGswf taxGaxG a&G;aumufyGJawGuae vlxk&J h a&G;cs,fwifajrSmuf jcif; cH&wJh udk,fpg;vS,fawGu jynfolvlxkudk jyefvnftkyfcsKyfoGm;wJhpepfudk udk,fpg;jyK 'Drdkua&pDvdk hac:ygw,f? b,fol hudkrSs a&G;cs,fwifajrSmufjcif;/ odk hr[kwf ukd,fpg;vS,ftjzpf cef htyfapv$wfjcif;r&SdbJ/ rJay;ydkifcGifh &SdwJh vlxkawGu rdrdwdk h&J ha&;&mudpPawGudk rdrdwdk hudk,fwdkifyg0if qHk;jzwf vkyfudkifwmudk wdkuf&dkuf 'Drdkua&pD vdk hac:ygw,f? 'DvdkusifhoHk;yHk eSpfrsdL;vHk;rSm tm;aumif;csuf a&m tm;enf;csufawGyg &Sd}uw,f? udk,fpg;jyK 'Drdkua&pD&J htm;aumif;csufuawmh t&nftcsif;eJ hjynfhpHkjyD; &dk;om;ajzmifhrwfwJh udk,fpg;vS,f awGudk a&G;cs,fwifajrSmufedkifr,fqdk&if wdkif;jynftkyfcsKyfwJh vkyfief;udk tJ'D udk,fpg;vS,fawG&J hvufxJrSm ,Hk,Hk}unf}unf v$Jtyfxm;edkifw,f? vlxkawGu rdrdwdk h&J h pD;yGm;a&;vkyfief;eJ htjcm; pdwf0ifpg;0goemyg&m vkyfief;awGrSm pdwfcsrf;ompGmeJ htcsdefay; vkyfcGifh&}uwm jzpfw,f? wdkuf&dkuf 'Drdkua&pD&J htm;aumif;csufuawmh rJqüay;ydkifcGifh &SdwJh edkifiHom;wdkif; rnfolrqdk vlwudk,f rJwrJ eJ hqHk;jzwfcsufw&yf ay;ydkifcGifh&Sdw,f? udk,fudk,fwdkif yg0ifaqG;aEG;/ avhvm qHk;jzwfcsuf cscGifh&SdwJh twGuf a}ueyfeSpfodrfhrSK &apw,f? 'Drdkua&pDudk rdrdwdk h&J ha&S harSmufrSmyif rsuf0g;xifxif usifhoHk;cGifh&wJh twGuf tm;&rSK jzpfapw,f? udk,fpg;jyK 'Drdkua&pD&J htm;enf;csufuawmh vlxku a&G;cs,fwifajrSmufw,f qdkayr,fh jyD;jynfhpHkwJh udk,f pg;vS,f &jcifrS &w,f? t&nfftcsif;&Sdayr,fh &dk;om;jcifrS &dk;om;w,f? &dk;om;ayr,fh t&nftcsif;&SdjcifrS &Sdw,f? tpu &dk;om;ayr,fh aemufawmh azgufjyefoGm;wmawG/ tm%mudk tvGJoHk;pg;jyKoGm;wmawG vJ renf;bl;? wdkuf&dkuf 'Drdkua&pD&J h tm;enf;csufuawmh vlOD;a&rsm;vGef;wJh wdkif;jynfawGrSm usifhoHk;bdk hrvG,fbl;? wdkuf&dkuf 'Drdkua&pDudk usifhoHk;edkifa&;twGuf jynfvHk;uGswfvlxk qücH,lyGJ vkyfw,f qdkwm[mukefuspg;&dyf odwfjyD; }uD;rm;w,f? r}umc%vJ rvkyfedkifbl;? yg0ifusifhoHk;wJh vlxkawGudk,fwdkifu todynm A[kokw tm;enf;jyef&ifvnf; vltrsm;oabmxm;vdk hom ajymedkifayr,fh rSefuefwJh qHk;jzwfcsuf csedkifrSm r[kwf jyefbl;? 3 tydkif; (1) 'D eSpfckvHk;rSm tm;aumif;csufawGa&m/ tm;enf;csufawGyg &Sdae}uwma}umifh aygif;pyfusifhoHk;bdk hvkdtyfwm jzpfw,f? wck&J htm;enf;csufawGudk tjcm;wck&J htm;aumif;csufawGeJ hjznfhqnf;ay;bdk h}udK;pg;wmygbJ? tajctae/ tcsdeftcg eJ hta}umif;&yfawGudk rlwnfjyD; 'D eSpfckvHk;udk wjydKifeuf usifhoHk;ae}uwJh wdkif;jynf awG urBmrSm tawmfrsm;rsm; &SdaeygjyD? rdrdwdk hwdkif;jynfudk 'Drdkua&pD edkifiHtjzpf ajymif;vJwnfaqmufedkifwJh tcsdefus&ifvnf; vufawG husifhoHk;&rSm jzpfwma}umifh taotcsm avhvmoifhwJh t&mjzpfygw,f? (c) etz &J hzGJ hpnf;yHktajccHOya' twnfjyKa&; }udK;yrf;wJh vkyfief;pOfudk wkef hjyefedkifbdk h? etz [m ppftm%m&Sifpepf a&&Snfwnfwef hcdkifjrJa&;tajccHuae toifhjyifqifa&;qGJxm;wJh zGJ hpnf;yHk tajccHOya'udk wenf;enf;eJ hrjzpfraetwnfjyKjyD; usifhoHk;oGm;bdk h}udK;pg;rSm aocsmoavmufygbJ? twnfjyKedkifwJhenf; oHk;enf; &Sdygw,f? (1) w&m;0ifv$wfawmfw&yf&yfuae twnfjyKbdk h? (2) vlxk axmufcHyGJawGusif;yjyD; twnfjyKbdk h? (3) jynfvHk;uGswf vlxkqENcH,lyGJusif;yjyD; twnfjyKbdk h? w&m;0ifv$wfawmfw&yf&yfuae twnfjyKr,fqdk&if 1990 arv a&G;aumufyGJrSm a&G;cs,fwifajrSmufjcif;cH xm;&wJh udk,fpg;vS,fawGeJ hzGJ hpnf;r,fh v$wfawmfbJ teD;pyfqHk;&Sdygvdrfhr,f? edkifiHa&;t& aqG;aEG;yGJawG bmwckrS taumiftxnfraz:bJ etz taeeJ h ol a&;xm;wJh zGJ hpnf;yHk tajccHOya'udk tJ'Dv$wfawmfrSm wifoGif;jyD; twnfjyKbdk hqdkwm vHk;0 rjzpfedkifavmufatmifudk cJ,Of;ygw,f? etz[m ol h&J htpdk;&,œ,m;rSm toHk;jyKaewJh 0efxrf;awGeJ h }uH hzGH htygt0if ol zGJ hpnf;wnfaxmifxm; wJh vlxktoif;tzGJ htwkawG udk toHk;csjyD; zGJ hpnf;yHktajccHOya'axmufcHyGJqdkwmawG vkyfaqmifoGm;edkifyg w,f? vuf&Sdvnf; vkyfwJh tydkif;awGrSm vkkyfaewmygb? 'gayr,fh tJovdk vkyfjyD; zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk J twnfjyK usifhoHk;oGm;r,f qdk&if edkifiHwum&J htodtrSwfjyKrSK&,lbdk hcJ,Of;ygvdrfhr,f? 'D enf;wckxJudk a&G; bdk hvJ odwfawmhrvG,fvSyg? jynfvHk;uGswf vlxkqENcH,lyGJusif;ywJ henf;eJ h1974 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk rqv acwfrSm twnfjyK usifhoHk;cJhovdk tckvJ wausmhjyefusifhoHk; bdk h}udK;yrf;vmygw,f? tJonfwHk;u rqv taeeJ hatmifjrifpGm vkyfaqmifedkifcJhwJh tajccH ta}umif;tcsdK h&Sdw,f? (1) 'kwd,urBmppfrwdkifcifrSma&m/ ppftwGif; vGwfvyfa&;}udK;yrf;cJhpOftwGif;rSmyg qdk&S,fvpfpepf tay:xm;&SdcJhwJh vlxku wpHkw&m ajrSmfrSef;csufxm;&SdcJhw,f? 1962 ckeSpf upvdk hAdkvfcsKyf}uD; ae0if;OD;aqmifwJh ppfwyfu tm%modrf;tjyD;aemufydkif; jrefrmhqdk&S,fvpfvrf;pOfygwD wnf axmifcJhwJhtpOD;ydkif;umvrSm vlxk&J htm&Hkudk tawmfrsm;rsm; qGJaqmifedkifcJhw,fvdk hajym& rSmjzpfw,f? tusdL;quftaeeJ h h1974 ckepf zGJ pnf;yHtajccHOya'udk qdk&S,fvpfpepftay: Sh k tajccHwJh zGJ hpnf;yHktajccHOya' tjzpf odwfjyD; apg'u rwufbJ vufcHcJh}uolawGvJ tawmfrsm;rsm; &SdcJhw,f? (2) zGJ hpnf;yHktajccHOya'eJ hywfoufvdk hvlxk trsm;pk}uD;[m bmrS a&a&&m&m rodcJh}ubl;? zGJ hpnf;yHktajccHOya' qdkif&m ynmay;a&;vkyfief;awGvJ rqvu bmwckrSs vkyfaqmifcJhjcif; 4 r&Sdbl;? vlxk taeeJ hvnf; vkyfaqmifcGifh r&cJhbl;? rqv a&;qGJxm;wJh zGJ hpnf;yHktajccHOya' udk aumif;rSef;qdk;rSef; wu,fhvlxktrsm;pk}uD;u oHk;oyfedkifcGifh r&cJh}ubl;? jynfvHk;uGswfvlxk qücH,lyGJusif;ywJh tcgusawmh “ig wa,mufxJ trkef;cH uef huGufaevJbmrS xl;rSm r[kwf ygbl;? eSrf;wapheJ hqD rjzpfygbl;” qdkwJhtjrifeJ haxmufcHrJay;cJh}uolawGvJ renf;bJ &SdcJhw,f? (3) tqdk;qHk; tcsufuawmh ppftkyfpk xdyfoD;awG[m “jynfvHk;uGswf vlxkqücH,lyGJ” qdkwJh qdkif;bkwfatmufuaejyD; wjynfvHk;udkomru wurBmvHk;udk yg ydyd&d&d eJ hvdrfekdifcJhwm jzpfw,f? 1973 ckeSpfrsm; w0dkuftxdumvrSm edkifiHwumeJ hqufoG,fqufpyfedkifrSK rsm;pGmtm;enf;cJh/ vlxudk,fwdkifuvnf; qENcH,lyGJtawG ht}uHKr&Sd/ b,fvdkwkef hjyef&rSef;rod/ k ppfacgif;aqmifawG[m rqv ygwD ,EW,m;udk pepfwustoHk;csedkifcJhwJh tcgrSm 93% ausmf u axmufcHygw,fvdk hausnmjyD; 1974 zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKedkifcJhw,f? tckvJ aemufw}udrf 'Denf;udkbJ toHk;csbdk hjyifqifvmjyefygjyD? ordkif;udk wywfjyefjyD;vnfatmif vkyfbdk h}udK;pg;w,fvdk hbJajym&ygvrr,f? 2008 ckeprm jyXmef;vduwJh jynfvHk;uGswfqENcH,lyJG d hf SfS kf qdkif&m Oya'[mvnf; 1973 ckeSpfwHk;u Oya'eJ htm;vHk;eD;yg; wlnDaewmudk awG h&ygw,f? 2010 ckeSpfrSm a&G;aumufyGJusif;yr,fvdk hausnmxm;wJh twGufvnf; 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,l yGJrSm etz[m ol h&J hzJG hpnf;yHktajccHOya'udk rjzpfjzpfatmifudk twnfjyKr,fh oabmjzpfygw,f? 'Dvdk wu,fbJ jzpfvmOD;rSmygvm;? 'Duae hacwfumvrSm vGefcJhwJh eSpfaygif; 35 eSpfueJ hrwlwJh tajctaeawGawmh &Sdvmaeygw,f? (1) 1973 ckeSpfwHk;u qdk&S,fvpfpepftay:xm;&SdcJhwJh ajrSmfrSef;csufrsdL;eJ ediia&;t& vlxk&J h kfH axmufcHrSKrsdL; wpHkw&m&&Sdbdk hrjzpfedkifawmhbl;? (2) owif;acwfvdk hajym&r,fh umv}uD;rSm jynfwGif;rSm aexdkifae}uwJh vlxkudk,fwdkifrSmvnf; wpHkw&m acwfrSDenf;pepfawGudk oHk;jyD; jyifyurBmudk owif;a&mufatmifjyefydk hedkifpGrf;awG wdk;wufvmwmudk awG h&w,f? (3) edkif;,SOfcsuft& ajym&r,fqdk&if 1973 ckeSpfwHk;ueJ hpg&if uae humvrSmawmh zGJ hpnf;yHk tajccHOya'qdkif&m todtjrifawG vlxkqDrSm wpHkw&mawmh &SdvmaejyDvdk hajym&ayvdrfh r,f? (4) 1973 ckeSpfwHk;u vlxkqENcH,lyJudk }uD;}uyfOD;aqmifoGm;edkifwJh rqv ygwD &SaecJhw,f? ,ck G d vnf; tvm;wl jynfaxmifpk }uHhcdkifa&;eJ hzGH hjzdK;a&;toif; &Sdaew,f qdkayr,fh wu,fhvuf awG htaumiftxnfaz:wJhae&mrSm }uH hzGH h[m rqvygwDvdk w&m;0ifOD;aqmifcGifh r&edkifbl;? edkifiHa&; t&Sdeft0g }oZmr&Sdbl;? (5) wcsdefxJrm 1973 ckepw;kH u r&SwJh tajctaew&yf&Sdaewmudk owdjyKbdk hvdkygvdrfhr,f? tJ'g S Sf d uawmh jynfwGif;rSm trsL;om; 'Drdkua&pD tzGJ hcsKyfw&m;0if wnf&Sdaewmjzpfw,f? tJ'g d tjyif tjcm;ekdifiHa&;ygwDtzGJ htpnf;awG/ vlxktoif;tzGJ hawG tajrmuftrsm;vnf; jynf wGif;rSm bJ pkzJG hvSKyf&Sm;edkif}uwJh taetxm;&Sdw,f? 5 (6) oHCmawmfawG tay: &uf&ufpufpuf eSdyfuGyfcwm vydi;f wcsL bJ &Sdao;w,f? ppftm%m Jh k dh &Sifpepf}uD; oufqdk;&Snfapr,fh zGJ hpnf;yHktajccHOya' twnfrjzpfa&; udpPrSm oHCmawmfawG [m ta&;ygwJh wcef;wu¾uae yg0ifvmedkifao;w,f? oHCmawmfawGeJ htwl edkifiHa&; t& tpOftjrJwuf}uGedk;}um;jyD; a&S hwef;u ygavh&SdwJh ausmif;om; vli,fawGvnf; tpOf tvmtwdkif; vSKyf&Sm;vm}uOD;rSm rkcsjzpfygw,f? (7) 1973 ckeSpfrSmwHk;uvdk r[kwfbJ urBmwcGifqufoG,faqmif&GufrSK tm;aumif;vmwJh acwf }uD;rSm enf;ynmt&jzpfap/ twwfynmydkif;t&jzpfap/ edkifiHwum&J h tm&HkpdkufrSK/ yHhydk;rSK awG[m [kdacwfueJ hbmrS rqdkifawmhbl;? (8) ediiwum eJ hjynfwGif;udk qufpyfvSKyf&Sm;edkifwJh/ vSKyf&Sm;ae}uwJh tzGJ htpnf;}uD;awG kfH tajrmuftrsm;[mvJ e,fpyfa'oawGudk tajcjyKae}uw,f? edkifiHjcm;wdkif;jynfawGrSma&muf &Sdae}uwJh vl htcGifhta&; eJ h'Drdkua&pD twGuf vSKyf&Sm;wuf}uGolawG/ tzGJ htpnf;awG[m vnf; a&muf&mwdkif;jynfawGrSm ydkjyD;awmh pkzJG hvSKyf&Sm;vmedkifaew,f? txufygtajctaeawG wnf&SdaewJhtwGuf vlxk}uD;taeeJ hodjrifem;vnfrSK&Sif;&Sif;eJ hqufvuf pkaygif; avhvmjyD; pepfwus vSKyf&Sm; edkif}ur,f qdk&if 1973 ckeSpfu ppfacgif;aqmifawG &&Sd cJhwJh &vm'f eJ hajymif;jyef jzpfoGm;edkifygw,f? odjrifem;vnfrSK &Sif;&Sif;eJ hqdkwJh pum;vHk;udk bma}umifh oHk;pGJ&ygovJ? odjrifem;vnfrSK &SKwfaxG;apr,fh aqG;aEG;csufawGudk }um;odae&vdk hbJjzpfygw,f? odjrifem;vnfrSKawG &SKwfaxG;ae&if bmvSKyf&Sm;rSKrS ay:vmbG,f r&Sdyg? vlxk vSKyf&Sm;rSKawGbmrS r&Sdbl; qdk&ifawmh etz ppfacgif;aqmifawG[m olwdk h&J hzGJ hpnf;ykH tajccHOya'udk at;at;aq; aq; twnfjyKjyD; w&m;0ifa&&Snftkyfpdk;cGifh udk pdkufxloGm;edkifygvdrfhr,f? 'ga}umifh ,ckusif;yawmh r,f hvlxkqENcH,lyGJudk rSefuefpGmcsnf;uyfedkifbdk hodjrifem;vnfrSKtcsdK hudk aqG;aEG;bdk hvdkvmygw,f? tydkif; (2) jynfvHk;uGswf vlxkqENcH,lyGJudk zGJ hpnf;yHktajccHOya' eSifh qufpyfavhvmjcif; tckvmr,fh jynfvHk;uGswfvlxkqENcH,lyGJ[m zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKedkifa&;twGuf usif;ywm jzpfygw,f? 'ga}umifh jynfvHk;uGswfvlxkqENcH,lyGJudk rSefrSefuefuef csnf;uyfedkifa&; twGuf zGJ hpnf;yHktajccHOya'eJ hpyfvSsOf;vdk havhvmoifhwJh tajccHuav;wcsdL hudk tenf;tusOf; aqG;aEG;wifjyvdkygw,f? 1? zGJ hpnf;yHktajccHOya'r&SdwmeJ hpg&if &Sdvm&if aumif;r,fqdkwJh t,ltq avmurSm r&Sd&muae &Sdvmwdkif;aumif;w,fvkd ajymvdk r&ediygbl;? &Sdvmwmu bmvJ qdkwmudk h h kf }unfhbdk hvdkygvdrfhr,f? qif;&JwJh b0uae aiGa}u;&Sdvm&ifawmh aumif;wmayg h? a&m*gb, bmrS r&SdwJh usrRmol tjzpfuae a&m*g&SdvmjyD qdk&ifawmh bmaumif;edkifyg hrvJ? etz jyKpkxm;wJh zGJ h pnf;yHk tajccHOya'[m a&m*gxufqdk;w,fvdk hajym&rSmyg? a&m*gqdkwm vlwOD;udk usrRma&;t& om xdcdkufapwmjzpfw,f? etz &J hzGJ hpnf;yHktajccHOya'uawmh wwdkif;jynfvHk;rSm&SdwJh vlxktm; vHk;&J hpD;yGm;a&;/ ynma&;/ usrRma&;/ vlrSKa&; pwJh t&mawGtm;vHk;udk xdcdkufysufpD;aprSm rdk hvdk h jzpfygw,f? 6 vGwfvyfa&;&jyD; onfbufydkif; rSm 1962 ckeSpftxd jrefrmedkifiH&J hvlrSKpD;yGm;a&;tajctae[m tawmfyif wdk;wufaumif;rGefcJhw,f? ta&S hawmiftm&SrSm xdyfwef;u ae&m,lcJhw,f? 1962 ckeSpf ppfwyftm%modrf;jyD;wJhaemufydkif;u pvdk h awmufavSsmufusqif;cJhwm tcktcsdefrSm tqdk; qHk;jzpfw,f qdkwm b,folrS rjiif;edkifwJh tcsufygbJ? bma}umifhvJ qdkwm wcsufxJeJ hcsKyfjyD; wifjy&&if wif;}uyfwJh A[dkcsKyfudkifrSKudk vufawG htaumiftxnfaz:usifhoHk;wJh enf;vrf;eJ h ppf tm%m&Sifpepf udk toufoGif;wnfaqmufxm;cJhvdk hjzpfw,f? 1974 rSm twnfjyK usifhoHk;cJhwJh zGJ h pnf;yHk[m edkif;,SOfcsuft& ajym&&if ajymhaysmif;rSK&Sdygao;w,f? 1988 xyfrHjyD; ppfwyftm%m odrf;cJhwJh umv u pvdk heSpfaygif;eSpfq,fcef htwGif; tkyfcsKyfrSKuawmh jrefrmedkifiHordkif;rSm twif; }uyfqHk;vdk hajym&rSmygbJ? wif;}uyfpGm zdeSdyftkyfcsKyfaerSKudk w&m;r0if usifhoHk;&muae zGJ hpnf;yHk tajccHOya'eJ htnD w&m;0if usifhoHk;awmhr,f tajctaeudk etz u zefwnf;vmwmjzpfyg w,f? ,ckusif;yawmhr,fh jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ[m etz &J htJ'D &nfrSef;csufudk az:aqmifr,fh enf;vrf;jzpfvmygawmhw,f? 'ga}umifh jynfvHk;uGswfqENcH,yGJ eJ hywfoufvdk hA[kokw ydkjyD;&Sd l avav/ vlxktaeeJ hwkef hjyefedkifr,fh taetxm; ydk&Sdvmavav jzpfrSmyg? 2? vlxku 75% eJ hppfwyfu 25% ,lxm;wJ hzJG hpnf;yHkjzpfw,f qdkwJh t,ltq etz eJ hyl;aygif;jyD; tusdL;pD;yGm;cGJ,lvdkolawGu toHaumif;[pfvmwm&Sdygw,f? tJ'guawmh vlxku 75% eJ hppfwyfu 25% ,lxm;wJ hzJG h pnf;yHktajccHOya'[m rqdk;ygbl; qdkwJh toHygbJ? tJonf t,ltq wifoGif;olawG zHk;uG,fxm;wJh tcsufawG uawmh (u) 'g[m zGJ hpnf;yHkwckvHk;&J htpdyftydkif;w&yfom jzpfwJh Oya'jyKa&; u¾udkom &nf n$ef;edkifw,f? zGJ hpnf;yHkwckvHk;udk u¾w&yfxJ &SKa'gifhuae oHk;oyfvdk h rjynfhpHkedkifbl;? ppfwyfu 25% ,lxm;w,fvdk hajymwJh twGuf usefwJh 75% udk vlxku &wmjzpf w,f qdkwJh oHk;oyfcsufuvJ rrSefbl;? bma}umifhvJ qdkawmh usefwJh 75% rSm vnf; ppftm%m&Sifpepfudk qufvuf tvkyta}uG;jyK umuG,fapgifha&SmufoGm;r,fholawG f tajrmuftrsm; yg&SdOD;rSm jzpfvdk hygbJ? (c) tkycsKyfa&; u¾rSm ppfAdkvfom orw jzpfvmedkifwJh orw a&G;cs,fwifajrSmufyHkpepf f udk wDxGiftoHk;jyKxm;w,f? jyD;awmh wyfrawmf umuG,fa&;OD;pD;csKyf[m umuG,f a&; 0ef}uD;&J htxufrSma&mufaejyD; 'kwd,orw eJ htqifhwlowfrSwfxm;w,f? 'grsdL;[m wuBmvHk;rSm b,fedkifiHrSmrS r&Sdbl;? (*) orw uae w&m;ol}uD;csKyfudk cef hedkifjzKwfedkifwJh tcGifhtm%m tyfeSif;xm;wJh twGuf w&m;pD&ifa&;[m tkyfcsKyfa&;&J hvufatmufudk a&mufaew,f qdkwmxif &Sm;w,f? tpdk;&&J hvkyfudkifaqmif&GufrSKawGudk }uD;}uyfppfaq;r,fh vlxku tm;udk; EdkifavmufwJh vGwfvyfwJh w&m;pD&ifa&;pepfay:vmbdk h tdyfrufrufvdk h r&awmhbl;? (C) tm%mydkifawGu oHo,&Sd&HkeJ hw&m;&Hk;u trdef hrvdkbJ tjypfuif;rJholwOD;udk ig;eSpf txd csKyfaeSmifxm;edkifwJh rw&m;wJh Oya'awG[m etz &J h zGJ hpnf;yHktajccHOya' u qufvufwnf&SdcGifhay;xm;w,f? &kyfodrf;vdk h&rSm r[kwfbl;? 7 (i) vlxktwGuf vGwfvyfpGm xkwfaz:ajymqdkcGifh/ pnf;&H;k cGi/hf pka0;cGifhawG bmwckrS tmr cHcsuf r&Sdbl;? tJ'gawGudk }uD;rm;wJhcGsif;csufqdkif&m uef howfcsufawG zefwnf;jyD; csKyfcs,f xm;w,f? etz zGJ hpnf;yHktajccHOya'uae vlxktwGuf&p&m bmrS r&Sdbl;? 3? zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk wajz;ajz;ajymif;vJoGm;r,f qdkwJ ht,ltq avmavmq,frSm ppfwyfu 25% ,lxm;ygap? udpPr&Sdbl;? zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk wajz;ajz; ajymif;vJoGm;jyD; 'Drdkua&pDedkifiHjzpfatmifwnfaqmufoGm;r,f qdkwJh t,ltq[m vufawG hrus bl; qdkwmaxmufjyjcifw,f? bma}umifhvJ qdkawmh zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk jyifvdk hvHk;0r&edkif awmhatmif etzu a&;qGJxm;jyD;jzpfvdk hygbJ? etz&J hzGJ hpnf;yHktajccHOya' rlawGxJu atmufyg tyk'fudk avhvm}unfhyg? ------ jyXmef;csufrsm;udk jyifqifvdkvSsif jynfaxmifpk v$wfawmf udk,fpg;vS,ftm;vHk; . ckeSpfq,fhig; &mcdkifekef;ausmfu jyifqif&ef oabmwl vufcHjyD;aemuf jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ usif;yI qENrJ ay;ydkifcGifh&Sdoltm;vHk;. xuf0ufausmf qENrJjzifhom jyifqif &rnf? jynfaxmifpk v$wfawmfudk,fpg;vS,f tm;vH;k &J 75 &mcdiee;f ausmf&rS jyifcGifh&Sdr,fvdk hqdkygw,f? h kfk wu,fawmh wurBmvHk;rSm &SdwJh rnfonfhv$wfawmfrSmrqdk ta&;}uD;ta}umif;udpPw&yf&yfudk qHk;jzwfawmhr,fqdk&if 75 &mcdkifekef; &bdk hqdkwm tifrwef cufwJh udpPjzpfygw,f? txufrSmwifjy cJhovdk t&yf0wfxm;wJh vlxkudk,fpg;vS,fqdkol 75 &mcdkifekef;xJrSm ppfacgif;aqmifawGu vufoyf arG;xm;olawG ygOD;rSmaocsmawmh zGJ hpnf;yHkjyifqifbdk hb,fvdk vkyfjyD; 75 &mcdkifekef;udk,fpg;vS,frJ tjynfh&ekdifyg hrvJ? ydkjyD;qdk;wmu 75 &mcdkifekef; ausmf&r,f qdkwJh jyXmef;csuft&qdk&ifawmh vHk;0 udk rjzpfedkifawmhbl; vdk hajym&rSmygbJ? bma}umifhvJ qdkawmhppfwyfu 25% tcdkiftrm,lxm;wJh v$wawmfxrm b,fppfAvwOD;wavu umuG,fa&;OD;pD;csKyfudk qef husifjyD; zGJ hpnf;yHkudk jyifbdk h f JS kd f oabmxm;ay;&JrSmvJ? etz &J htajccHrlawGuae zGJ hpnf;yHktajccHOya' (rl}urf;) tjzpfudk ajymif;vJvdkufwJhtcg zGJ hpnf;yHk tajccHOya' jyifqifa&; udpPeJ hywfoufjyD; tajccHrlrSm xnfhoGif;xm;cJhwmxuf ydkjyD;qdk;wJh jyXmef; csuf ay:xGufvmr,fh tvm;tvmvnf; &Sdaeygw,f? 2008 ckeSpf rwfv aemufqHk;ywftwGi;f rSm jynfaxmifpk orw jrefrmedkifiHawmf zGJ hpnf;yHktajccH Oya' (rl}urf;) 2008 ckeSpf qdkjyD; jrefrmedkifiHtwGif;rSma&m jyifyrSmyg xkwa0jzef hcsDrSKwckay:xGuf f vmygw,f? edkifiHawmfwHqdyfawGudkyg oHk;pGJxm;wJhtjyif 'DZdkif;tjyiftqifawG[m oyf&yfrSK&SdjyD; etz trsdL;om;nDvmcHu csrSwfxm;cJhwJh rlawGudkom tm;vHk;eD;yg;xif[yf az:jyxm;w,f? Oya' pum;vHk; ta&;tom;/ pgtkyf tjyiftqif/ ed'gef;rSm yHkpHwus az:jy a&;om; xm;csursm;/ f pwmawGudk jcHiHkjyD; oHk;oyfvdkuf&if 'D rl}urf;[m etz&J hzGJ hpnf;yHkrl}urf;a&;qGJa&; aumfr&Sif u xkwfjyefvdkufwJh rl}urf;jzpfr,fvdk hrSef;q&ygw,f? vlxkoabmudk wD;acgufprf;owf}unfhjcifwm a}umifh enf;vrf;wus rxkwfjyefao;bJ atmufvrf;uae wifay;vdkufwmvJ jzpfaumif;jzpfedkif ygw,f? atmufygjyXmef;csufudk avhvm}unfhyg? 8 -------------------------------------------------------------yk'fr 436 (u) ---jynfaxmifpkv$wfawmfukd,fpm;vS,f tm;vkH;. 75&mckdifeKef;ausmfu jyifqif&ef oabmwl vufcHjyD;aemuf jynfvkH;uGswf qENcH,lyJG usif;yIrJay;ykdifcGifh&Sdol tm;vkH;. qENrJjzifhom jyifqif&rnf? -------------------------------------------------------------tJ'D jyXmef;csuft&qdk&if etz &J h zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk vmr,fh jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJrSm twnfjyKay;vdkufvdk huawmh jyifbdk h rjzpfedkifbl; qdkwm &meKef;jynfh aocsmoGm;jyD? aemufxyfqEN cH,lyGJawG xyfrHusif;y&OD;rSmjzpfjyD; rJay;ydkifcGifh &Sdol tm;vHk;u oabmwlbdk hqdkwmb,fwdkif;jynf/ b,furBmrSmrS rjzpfedkifvdk h ygbJ? ppfacgif;aqmifawG[m 1973 ckeSpfu jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ usif;ycJhwJhtcgrSm olwdk h&cJhwJhatmif jrifrSKudk t}uD;tus,f ,pfrl;aeyHk&ygw,f? wbufujcdrf;ajcmufrSK/ t}uyf udkifrSKawGvkyf/ tjcm; wbufuvnf; 1973 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,yGJ usif;ycJhwHk;u toHk;jyKcJhwJh enf;vrf;awGudk l rGrf;rHjyD; xyfrHvdrfnmedkif&if olwdk hatmifjrifrSK&rSmbJvdk h}udrf;aowGufcsufxm;yHk&w,f? 'ga}umifh ppfacgif;aqmifawG a&S hqufavSsmufvSrf;jcifwJh edkifiHa&; vkyfief;pOfawGrSm qENcH,lyGJawGudk A[dkjyK xm;vdkwJh az:jycsufawGudk awG hvm&ygw,f? 'ga}umifh tckusif;yr,fh arv 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJudk omru aemifudk qufwdkuf usif;yvmedkifajc&SdwJh qENcH,lyGJrSeforSsudk vlxktaeeJ hrSefuefpGm csnf;uyfekdifbdk htwGuf qENcH,lyGJ eJ h ywfoufjyD; vufvSrf;rSDorSs wpHkw&m us,fus,fjyef hjyef havhvmbdk htcsdefa&mufjyDjzpfygw,f? 4? etz&J hzJG hpnf;yHktajccHOya'twnfjyKa&;twGuf pDpOfwJh 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswf qENNcH,lyGJ udk vlxktiftm; pkaqmif;yGJ jzpfvmatmif b,fvdk vSnfhajymif;rvJ? xdkif;edkifiHrSm 2007 ckeSpfzGJ hpnf;yHktajccHOya'udk jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ vkyfpOfwHk;u wu,fvdk h om vlxkutwnfrjyKbl;qdk&if 1997ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk jyefvnf toHk;jyKoGm;r,fvdk h xdkif;ppftpdk;&u a}ujimxm;cJhygw,f? etz&J h2008 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfrjyKbl;qdk&if bmqufvkyfoGm;r,fvdk hetzu a}ujimjcif; r&Sdao;ygbl;? jzpfedkifajcuawmh atmufygwdk hygbJ? (u) jyifqifjznfhpGufrSKwpHkw&mxyf vkyfjyD; twnfjyKcsufr&rjcif; qENcH,lyGJawG qufvuf vkyfaqmifoGm;edkifw,f? ( 'def;rwfrSm 'kwd,t}udrfqENcH,yGJvkyfwmawG l &Sa}umif; avhvm&w,f?) d (c) zGJ hpnf;yHktajccHOya' topfw&yfxyfrHa&;qGJr,f qdkjyD; 2010 rSmowfrSwfxm;wJh a&G;aumufyGJudk aemufudk a&$ hoGm;edkifygw,f? etz&J hyxr t}udrfzGJ hpnf;yHka&;qGJwJh jzpfpOf[m 1993 ckeSpfuae 2008 ckeSpf txd wq,fhig;eSpf }umcJhw,f? 'kwd,t}udrf zGJ hpnf;yHkxyfrHa&;qGJwJh jzpfpOfudk aemufxyf wq,fhig;eSpf }umwJhtxd tcsdefxyf,l bdk h etz taeeJ h0efav;rSm r[kwfbl;? 9 'ga}umifh qENcH,lyGJudk oydwfarSmuf qef husifw,f qdkjyD; tdrfrSmxdkifaevdk huawmh vlxktwGuf bmrS tusdL; r&Sdedkifbl;? etz omvSsif tjrwf&oGm;r,f? ppfacgif;aqmifawGu arG;xm;wJh vlxk ta,mifaqmifawGudk v$wf/ rJxnfhcdkif;jyD; rJa&wGuvdk h&orSseJ hbJ vlxku twnfjyKw,fvdk ha}u f jim/ ppftm%m&Sifpepfudk az:aqmifxm;wJh zGJ hpnf;yHktajccHOya'&J h w&m;0ifrSKudk awmif;cHoGm;rSm aocsmoavmufjzpfw,f? qENcH,lyGJ rvkyfjzpfatmif/ 'grSr[kwf ysufoGm;atmif t}urf;bufwJh enf;udk oHk;bdk htwGufvJ edkifiHwumeJ hjynfwGif;vlxk axmufcHrSK &bdk hrvG,f&Hkomru vufawG h rSm vnf;wjynfvHk; twdkif;twmeJ hvkyfbdk h rjzpfedkifbl;? rqv acwfu pwifcJhjyD; ,ae hetzacwftxd usifhoHk;cJhwJh/ usifhoHk;bdk h}udK;pg;aewJh jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ[m teSpfom&tm;jzifh qdk&if 4if;wdk hcsrSwfusifhoHk;jcifwJh rl0g'awGudk vlxku twnfjyK w,f qdkwJh yHkpHrsdL;eJ haz:aqmifwmbJ jzpfygw,f? 'gayr,fh vufawG husus bmrS rwkef hjyefbJ ab;xdkif bkajymaevdk hbmrS jzpfvmrSm r[kwfygbl;? etz&J hjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ[m w&m;r0if bl; qdkwJh tcsuftay: tjiif;ryGm;yg? 'gayr,fh w&m;r0ifbl; vdk htoHukefatmif b,favmufbJ atmfaeayr,fh etz u olvkyfbdk hpDpOfxm;wmudk &yfoGm;rSmr[kwfbl;? 'ga}umifh taumif;qHk;enf;vrf;uawmh qENcH,lyGJ vkyforSswdkif;rSm vlxku wufwuf}uG}uG yg0if bdk hjzpfw,f? vSKyf&Sm;cGifh&orSs ae&m uav;awGudk ,ljyD; vlxk vSKyf&Sm;rSKawGudk pepfwus az: aqmifoGm;oifhw,f? qENcH,lyGJeJ hpyfvSsOf;jyD; odoifhwm/ ar;jref;oifhwm/ avhvmaqG;aEG;oifhwm awG wyHkwyif&Sdygw,f? tJovdk ar;jref;wm/ avhvmaqG;aEG;wm/ tjrifzvS,fwmawG [m qENcH ,lyGJudk ysufjym;atmifvkyfwm r[kwfwJhtwGuf etz xkwfjyefxm;wJh Oya'eJ hvJ rqef husifbl;? vlxktwGif;rSm A[kokwawG wdk;&Hkomru/ tcsif;csif; tjyeftvSef qufoG,f xdawG hrSKvJ tm; aumif;vmaprSm jzpfygw,f? jzpfekdiforSs vlxkqufoG,frSK uGef,uf Network awG az:aqmif oGm;bdk hvJ vdkygr,f? 'Dvdk vkyfaqmifwm[m topf topfaom vlxktiftm;awGudk &SmazGwm/ pepfwus pkpnf;wm/ cdkifrmawmifhwif;atmif vkyfaqmifwm jzpfygvdrfhr,f? 'Denf;tm;jzifh yHkpHwrsdL;eJ hqufvuf az:aqmifoGm;r,fh vlxkvSKyf&Sm;rSK tay: ,Hk}unfrSKawG wnf aqmuf vmedkifajc&Sdr,f? etz taeeJ htwif;t"rR twnfjyKoGm;r,fh zGJ hpnf;yHktajccHOya' eJ h ywfoufwJh uvdefusrSKawG rSeforSsudk pepfwusaz:xkwfcGifh &oGm;edkifygw,f? 1973ckeSpf zGJ hpnf;yHk tajccHOya'udk twnfjyKay;vdkuf&wJh ordkif;jzpfpOfrsdL;udk aemufw}urf jyefwywfvnfvmjyD;xyf rjzpfatmif a&Smifedkifr,fh tajctae &Sdvmedkifygw,f? ydkjyD;awmh ta&;}uD;wJ htcsufu 'Dw}udrf atmifjrifrSK &oGm;&if etzu olwdk htm%m wnfjrJr,fh zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKbdk h }udK;pg;wJh udpPudk jiif;y,f vdkufedkif&Hkomru aemifudk b,ftpdk;& wufvmonfjzpfap/ tvm;wl rSm;,Gif;wJh rl0g'awGudk usifhoHk;bdk h}udK;pg;wmrSeforSsudk vlxktaeeJ hjiif;y,fedkifwJh pGrf;tm;awG &&Sd vmayvdrfhr,f? tcktcsdefrSm etz u tpdk;&ae&mrSm aejyD; ol csrwfusifhoHk;jcifwJh rl0g'awGudk qENcH,lyGJ qdkwJh S enf;vrf;eJ htwnfjyKusifhoHk;bdk h}udK;pg;wmudk tcGifhaumif;,ljyD; pepfuswJhvlxktiftm;udk vlxk ukd,fwdkifu &SmazGwnfaqmufbdk htcsdefa&mufygjyD? 10 tydkif; (3) qENcH,lyGJ t}udK apgihf}unfhjcif; 1? qENcH,lyGJ Oya'udk oHk;oyfjcif; jrefrmhqdk&S,fvpf vrf;pOfygwD }uD;pdk;wJh acwfrSm 1974 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyK usifhoHk;edkifbdk htwGuf awmfvSefa&;aumifpD[m 1973 ckeSpf jynfaxmifpkqdk&S,fvpf orw jrefrm edkifiHawmf zGJ hpnf;yHk tajccHOya' rl}urf; twnfjyKa&; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya'udk 1973ckeSpf }o*kwfv (14) &ufae hrSm jyXmef;cJhygw,f? etz }uD;pdk;wJh tcktcsdefrSmawmh 2008 ckeSpf jynfaxmifpkorw jrefrmedkifiHawmf zGJ hpnf;yHktajccH Oya' rl}urf; twnfjyKa&; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ Oya' udk 2008 ckeSpf azaz:0g&Dv(26) &ufae h rSm jyXmef;cJhw,f? 'D Oya' eSpfckvHk;&J hacgif;pOfudk avhvm}unfhyg? Oya'a[mif;u qdk&S,fvpf qdkwJh pum;vHk;/ Oya' opfrSm aysmufqHk;oGm;wmu vGJ&if tm;vHk;twlwlygbJ? Oya' eSpfcvHk;&J h t"duuswJh jyXmef;csuf k awG tm;vHk;[mvnf; twlwlcsnf;bJ jzpfygw,f? uGm;jcm;csuf wcsdK hudk oufqdkif&mta}umif;&yf awGaqG;aEG;wJhtcg aemufydkif;rSm edKif;,SOfwifjyoGm;ygr,f? qENcH,lyGJOya'awGrSm ygoifhygvSsuf rygbJ use&SdaewJh ta}umif;&yfawGudk pwifaqG;aEG;ygr,f? f 2? jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJusif;ya&; aumfr&Sif zGJ hpnf;wnf&SdrSK taetxm; 'Dvdk zGJ hpnf;aqmif&Guf}u&wJ haumfr&SifawG&J htoufaoG;a}um[m vGwfvyfrSKjzpfygw,f? 1973 ckeSpf Oya'a[mif;rSma&m 2008 ckeSpf Oya'opfrSmyg aumfr&SifawG&J hvGwfvyfpGm &yfwnf vSKyf&Sm;/ aqmif&GufrSKudk tmrcHxm;wJh jyXmef;csuf wckrSsrygbl;? vufawG hrSmvnf; qENcH,lyGJ usif;ya&; aumfr&SifawG[m puf&kyfawGvdkbJ tpdk;&cdkif;orSs vkyf}u&w,f? aumfr&Sifw&yftaeeJ h vGwfvyf pGm &yfwnf/ vSKyf&Sm;/ aqmif&GufedkifrSK udk tmrcH jyXmef;xm;wmOya' rSm &Sdr&Sd oHk;oyf&rSm jzpfwJh tjyif vufawG hrSmvnf; OD;aqmifwJh xdyfqHk;u pvdk h vdkufem az:aqmif&wJh atmufajc txd aumfr&SiftqifhqifhrSm yg0if}uwJh yk*~dKvfawG udk pDppfbdk hvdktyfvmygw,f? 2008 ckeSpf qENcH,lyGJ Oya' eJ htnD zGJ hpnf;vdkufwJh aumfr&SifrSm OuUX [m vuf&Sd w&m;ol}uD; csKyf OD;atmifwdk; jzpfygw,f? w&m;ol}uD;csKyfjzpfyg&ufeJ h *k%foduQm&SdpGm w&m;pD&ifa&;wm0efudk &Sif;&Sif;vif;vif; xrf;aqmifaeol r[kwfbJ ppftpkd;& tm%mydkifawG cdkif;orSs edkifiHa&; ajcvuf tjzpf tukefvkyfay;aeol jzpfygw,f? jrefrmedkifiHrSm ay:aygufcJhbl;wJh w&m;ol}uD;csKyfrsm;&J hordkif; rSm tqifh tedrfhqHk; vdk hajym&ayvdrfhr,f? w&m;ol}uD;csKyfrsm;eJ h bmrSrqdkifwJh edkifiHa&; vkyfief; oufoufjzpfwJh trsdL;om;nDvmcHrSm pga&;}uD;wOD;obG,f wavSsmufvHk; awmufavSsmufvkyf vmcJhol jzpfygw,f? 11 tqdk;qHk;uawmh OD;&Jaemif trSKrSm etz tvdkus pHknDcHk&Hk;txl;t,lcHrSKqdkjyD; zGifhvSpfppfaq; cJhw,f? tJ'D trSKrSm w&m;ol}uD;csKyfOD;atmifwdk;[m Oya'jyXmef;csuf udk &Sif;&Sif;}uD;csdL;azgufjyD; ol hatmufu w&m;&Hk;csKyfw&m;ol}uD;awGu pGyfpGJcH&oltay: jypf'%fpD&ifxm;wm[m Oya'eJ h rnDbl;vdk hoHk;oyfjyD; w&m;&Hk;csKyf taeeJ hqHk;jzwfxm;wJh pD&ifcsufudk y,fzsufcJhw,f? ppfaxmuf vSrf;a&; a&S hrSm nSif;qJcHxm;&vdk h xGufcJh&wJh xGufqdkcsuf udk oufaocH0ifw,fvdk hqHk;jzwfjyD; pGyfpGJcH&olawGtay: tjypfay;cJhwJhyk*~dKvf jzpfygw,f? tusdL;quf taeeJ hOD;atmifwdk; qHk;jzwfcJhwJh tcsufudk aemufydkif; trSKawGrSmyg udk;um;/ ppf axmufvSrf;a&;a&S hu xGufqdkcsufawGudk oufaocHtjzpfoHk;/ awmufavSsmuf jypf'%fpD&ifrSKawG vkyfvmwma}umifh vl htcGifhta&; eJ h'Drdkua&pDa&; vSKyf&Sm;wuf}uGolawG rsm;pGm'kuQa&mufcJh&/ a&mufae&qJ jzpfygw,f?2 etz udk tifrwefusdL;EGHwma}umifh w&m;ol}uD;csKyfrsm; &yfwnf&r,fh Oya'r¾dKifudk rsufuG,fjyKjyD; ckdif;orSs emcHvkyfaqmifaewJh OD;atmifwdk; [m jynfvHk;uGswf qEN cH,lyGJ usif;ya&;aumfr&Sif&J h OuUX tjzpf wm0ef,lvmjyefygjyD? 'Dawmh aumfr&Sif&J hvGwfvyfrSKudk b,favmuftxd ajrSmfvifhedkifrvJqdkwm ta&;}uD;wJh ar;cGef;jzpfvmygw,f? 3? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJusif;ya&;aumfr&Sifu r[kwfrw&m; vkyfaqmifvSsif wdkifwef;cGifh w&m;ol}uD;csKyf OD;atmifwdk;u aumfr&Sif OuUX jzpfvmwJJhtcgrSm aemufxyfjyoemwck wuf vmygw,f? tJ'gu bmvJqdkawmh aumfr&Sif&J hvkyfaqmifrSKawGtay: ra}ueyfvdk hta&;,l bdk h wdkifwef;r,f qdk&if wdkifwef;&r,fh tzGJ htpnf; r&Sdawmhvdk hygbJ? wu,fawmh wdkif;jynfwc k&J h w&m;&Hk;csKyfeJ hw&m;ol}uD;csKyf qdkwm tv,frSmwnfhwnfh &yfjyD; Oya'eJ htnD jyoemawG udk udkifwG,f/ tjiif;yGm;rSKawGudk ajz&Sif;/ rSkcif;awGudk pD&ifqHk;jzwf&rSmyg? etz u zGJ hpnf; wm0ef ay;vdkufwJh aumfr&Sif[m ajcmufypfuif; oJvJpif pif;vHk;acsm jzpfvrfhr,fvdk hb,f ajrSmfvifhvdk h d &edkifrSmvJ? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ aumfr&SifwckvHk;u Oya'eJ hqef husif/ bufvdkufrSKawG jyKrl/ rormrSK/ rJcdk;rSK/ rJvdrfrSKawG usL;vGef pwmawG vkyfaqmifvm&if tJ'D aumfr&Sifudk Oya' eJ h tnD ta&;,l&rSmu w&m;&Hk;csKyf jzpfygw,f? qdkvdkjcifwmu aumfr&SifrSm wm0ef,lr,fh yk*~dKvf awGu oD;jcm;jzpf&ygr,f? w&m;pD&ifa&;ydkif;eJ hoGm;jyD;a&mvdk hr&ygbl;? txl;ojzifh w&m;&Hk;csKyf taeeJ hjzpfap/ w&m;&Hk;csKyfw&m;ol}uD;rsm; taeeJ hjzpfap/ aumfr&Sifvkyfief;awGrSm yg0ifywf oufrSK/ 0ifa&mufwm0efcHrSK awG r&Sdbdk hvdkygw,f? 'g[m tifrwef ta&;}uD;wJh tcsufyg? 'gayr,fh w&m;ol}uD;csKyf udk,fwdkifu aumfr&SifOuUX jzpfaejyD qdkwJhtcg b,folu b,fol hudk oGm;jyD; ta&;,l&awmhrSmvJ? b,fbufvufu rw&m;vkyfwmudk ta&;,lbdk hnmbufvufu "g;udkifjyD;ckwfjzwfvdrfhr,fvdk h OD;atmifwdk; tay:ajrSmfvifh&if wufwufpifrSm;oGm;ygvdrfhr,f? 'D pgwrf;xJrSmawmh aumfr&SifOuUX wOD;wnf; ta}umif;udkbJ oHk;oyfedkifygvdrfhr,f? b,fvdkbJ jzpfjzpf A[dktqifhrSm wm0ef xrf;aqmifr,fh aumfr&Sif tzGJ h0ifawG wOD;jcif;pD tay:rSmomru wdkif; eJ hjynfe,f/ jrdKhe,f/ &yfuGufeSifh aus;&GmawG tm;vHk;rSm wm0ef xrf;aqmifr,fh aumfr&Sif 1 2 1991 ckepf jrefrmediiH pD&ifx;kH / pm-63/ (pHn) S kf kD 1 jrefrmedkifiHa&S haersm;aumifpD. 2008 ckeSpf rwfv (25) ae hpJyg xkwfjyefa}ujimcsuf? G 12 tzGJ h0ifawGtm;vHk;tay:rSmyg avhvmapgifh}unfhbdk h/ oHk;oyfa0befbdk h/ tm;enf;csufawG &Sd&if axmufjybdk h/ tm;aumif;csufawG &Sd&ifvnf; xkwfaz:csD;usL;bdk hvdkygr,f? aumfr&Sif tqifh toD;oD;&J hvkyfaqmifcsufrSeforSsudk vmr,hf aumif;onfjzpfap/ raumif;onfjzpfap/ zGifhcswdkuf cdkufwmrsdL;awmh rvkyfaqmifoihfyg? jynfvHk;uGswfqücH,lyGJrSm etz bufvnf; rvdkuf/ vl htcGifhta&; 'Drdkua&pD tcGifhta&; vSKyf&Sm; olawG bufvnf; rvdkufbJ tvnfrSmwnfhwnfhaejyD; aumfr&Sif&J hwm0efudk ajzmifhrwfrSefuefpGm aqmif&Gufedkifa&;twGuf tqihftoD;oD;u aumfr&Sif tzGJ h0ifawG rSeforSsudk csnf;uyf pnf;&Hk;bdk h vdkrSmtrSef jzpfygw,f? 4? aumfr&Sif. vkyfaqmifrSKrsm; &Sif;&Sif;vif;vif;ay:vGifap&ef apgifh}unfhjcif;eSifh zdtm;ay;jcif; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ usif;ya&; aumfr&Sif tqifhtoD;oD;awG wjynfvHk;rSm vkyfief;pwifaqmif &Gufae}uygjyD? apgifh}unfha&; tzGJ hawG wm0efcGJa0jyD; apgifh}unfhoifhwJh vkyfief; e,fy,fawGteuf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ usif;ya&; aumfr&Sif tqiftoD;oD;&J h vkyief;wm0efxrf;aqmifrKS awG udk h f aumfr&Sifapgifh}unfha&;tzGJ h (Commission Watch) wcku oD;oef hwm0ef,lapgifh}unfh oifhygw,f? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJwckvHk;rSm aumfr&Si[m 0if&dk;ozG,f ta&;ygvdk hbJjzpfygw,f? f 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya'tcef; (4) yk'r (6)uae (10) txdrSm jynfvHk;uGswf qEN f cH,lyGJ usif;ya&;aumfr&SifeSihf aumfr&SiftzGJ hcGJrsm;.wm0efeSifh vkyfyicirsm; qdwmudk jyXmef;xm; kd f G hf k ygw,f? tJ'D jyXmef;csufawGudk taotcsmavhvm}unfhyg? aumfr&SiftqifhtoD;oD; tcsif;csif; tjyeftvSefqufoG,f/ wm0efcH/ }uD;}uyfjyD; vkyfaqmifoGm;r,fhvkyfief;pOfawGudkom jyXmef;xm; 3 wmjzpfw,f? aumfr&SiftqifhtoD;oD; wckvHk; &J hvkyfaqmifcsufawGudk vlxku &Sif;&Sif;vif;vif; odedkifapbdk htwGuf jyXmef;csufwckwavrSs ryg&Sdbl; qdkwm awG h&rSmjzpfygw,f? Oya'rSm xnfhoGif;jyXmef;oihfyg&ufeJ hjyXmef;xm;jcif;r&Sdvdk hjyXmef;ay;ygvdk h awmif;qdkae&if vnf; xHk;pHtwdkif;bJ etz u vdkufem vkyfaqmifrSm r[kwfygbl;? tcsdfefuvnf; odwfjyD; rusefawmh wma}umifh Oya'udk tjyKoabmbufuae t"d`g,fzGifhqdkjyD; vSKyf&Sm;bdk uom pOf;pg;oifygw,f? h kd h tJ'gu bmvJqawmh Oya'u ydwfyifxm;jcif;r&SdwJh twGuf vkyfaqmifcGifh&Sdw,f vdk hrSwf,l&r,fh kd oabmjzpfygw,f? aumfr&SiftqifhtoD;oD;&J hvkyfaqmifcsufawGeJ hpyfvSsOf;jyD; vlxktaeeJ har; jref;cGifh r&Sdbl;&,fvdk hydwfyifrxm;bl;? aemufxyf ta&;}uD;wJh tcsufu jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ 4 usif;ya&; aumfr&Sif&J hvkyfaqmifcsufawG[m edkifiHawmfvSsdK h0Sufcsufqdkif&m Oya' t& vSdsK h0Suf xm;&r,fhvkyfief;awG r[kwfbl;? trsm;jynfoltm;vHk;eJ hqufpyfvkyfudkif&r,fh aumfr&Sifjzpfw,f? 'ga}umifh aumfr&Sif eJ hywfoufwJh pg&Gufpgwrf;awG[m trsm;eJ houfqdkifwJ hpgwrf;trSwftom; rdwWLawGudk &&Sdatmif}udK;pg;wm/ vuf0,fxm;&Sdwm/ tJ'gawG tay:tajccHjyD;oHk;oyfa0befwm awG [m rnfonfhwnfqJOya'udkrSs csdL;azguf&mra&mufbl;? 3 4 transparency State Secrets Act 13 aumfr&SifeJ hywfoufjyD; 2008 ckeSpfjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya't& tjypfay;edkifwJh jyXmef;csuf wckbJ&Sdw,f? tJ'DOya'&J htcef;(10) wm;jrpfcsufeSifh jypf'%f qdkwJh tcef;rSm atmufygtwdkif; jyXmef;xm;w,f? 24(p)? ? aumfr&SifeSifh aumfr&SiftzGJ hcGJrsm;u xkwfjyefxm;aom pg&if;/ ta}umif;}um;pg (odk hr[kwf) tjcm;pg&Gufpgwrf;rsm;udk zwf&SKIr&ap&ef wrif}uH&G,f csufjzifh jyKvkyfjcif;/ odk hr[kwfzsufqD;jcif;? apgifh}unfha&;tzGJ hawG[m aumfr&SifeSifh aumfr&SiftzGJ hcGJrsm;u xkwfjyefxm;wJh rnfonfhpg&Guf pgwrf;udkrSs zwfvdk hr&atmifvkyfbdk hrvdkyg? zsufqD;p&mvnf; rvdkyg? tJovdk rvkyforSs umv ywfvHk;vnf; 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJqdkif&mOya'udk csdL;azguf&ma&mufrnfr[kwfyg? apgifh}unfha&;tzGJ hawG yxrqHk; vkyfaqmifoihfwmuawmh 2008ckeSpf jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ qdkif&m Oya'udk trSDjyKjyD; aumfr&Sifu tao;pdyfvdkufem aqmif&Gufbdk hxkwfjyef xm;wJh enf; Oya'awG/ vkyfxHk;vkyfenf;awG tygt0ifatmufygpg&Gufpgwrf;awG udk vuf0,f &&Sdatmif buf aygif;pHkuae }udK;pg; pkaqmif;bdk hjzpfygw,f? (u) aumfr&SifeSifh aumfr&SiftzGJ hcGJrsm;u xkwfjyefaompg&Gufpgwrf;rsm;tm;vHk;/ (c) aumfr&SifeSifh aumfr&SiftzGJ hcGJtoD;oD;. tpnf;ta0;rSwfwrf;rsm;/ (*) txufaumfr&Sifrsm;u xkwfjyefaom n$ef}um;csufrsm;/ (C) atmufajcaumfr&SiftzGJ hcGJrsm;u wifjyaom tpD&ifcHpgrsm;/ (i) qENcH,lyGJ usif;y&mY toHk;jyKonfh pgwrf;trSwftom;rsm;tm;vHk;eSifh rSwfwrf;rsm;? tJovdk pkaqmif;aewJh tcsdefrSm aumfr&SifeJ haumfr&SiftzGJ hcGJawG&J h vufawG hvkyfaqmifrSKawG udk vnf; teD;uyfavhvmbdk hvdkygvdrfhr,f? apgifh}unfha&; tzGJ hcGJawG tqifhqifhxm;&SdjyD; avhvmapgifh }unfhoGm;r,fqdk&if 'Daumfr&SiftzGJ hcGJ awG[m vlxk rsufpdatmufuae vGwfoGm;bdk h rjzpfedkifyg? Gf k wbufu aumfr&Sifqdkif&m pgwrf;trSwftom;awG/ pg&upgwrf;awG tm;vH;k ukd pkaqmif;edijf yD/ tjcm;wbufuvnf; aumfr&SifeJ h aumfr&SiftzGJ hcGJtoD;oD;&J hvufawG hvkyfaqmifrSKawGudk pepf wus apgifh}unfhedkifjyD qdk&if aumfr&SifawG&J hvkyfaqmifcsufawG[m 2008 ckeSpfjynfvHk;uGswf qEN cH,lyGJ Oya'/ enf;Oya'/ vkyfxHk;vkyfenf;awGeJ hnDrnD/ rormrSK/ uvdefusrSK/ rJvdrfrSKawG jzpfay: atmif }uD;}uyfvkyfaqmifrSK&Sdr&Sd/ apgihf}unfha&;tzGJ hawGu oHk;oyfxkwfjyefedkifygvdrfhr,f? 5? tedkift&SHK;tay: tqHk;tjzwfay;rnfh &mcdkifeKef; qENcH,lyGJrSm ar;r,fh ar;cGef;uawmh zGJ hpnf;yHktajccHOya' (rl}urf;) udk axmufcHrvm;/ uef huGuf rvm; qdkwmbJ jzpfygw,f? axmufcHolu rsm;ovm;/ uef huGufolu rsm;ovm;qdkwmudk rJyHk; axmif/ qENrJay;ydkifcGifh&Sdol vlxkawGudk rJay;cdkif;/ &wJh rJawGudk a&wGufjyD; tqHk;tjzwfay;oGm;rSm uawmh qENcH,lyGJawG&J hvkyfxkH;vkyfenf;bJ jzpfygw,f? qENcH,lyGJ t}udKumvrSm tqufrjywfawmif;qdkoifhwJh udpPw&yfuawmh vlxkqENoabmxm; udk tqHk;tjzwfay;r,fh &mcdkifeKef;owfrSwfcsufjzpfygw,f? omreftm;jzifhawmh trsm;pk qENrJeJ h qHk;jzwfrSm aocsmygw,f? trsm;pk qENrJ qdkwJhae&mrSm oHk;rdsK;&Sdygw,f? (1) {&mr trsm;pk 14 (2) tjywftowftrsm;pk (3) omreftrsm;pk wdk hjzpf}uw,f? (1) {&mr trsm;pk qdkwmuawmh rJqENay;ydkifcGifh &SdolOD;a&&J h 75 &mcdkifekef; (odk hr[kwf)66 'or 6 &mcdkifekef; &rSom vlxku axmufcHw,fvdk hqHk;jzwfedkifwmudk qdkvdkwmjzpfw,f? zGJ hpnf;yHk tajccHOya' (rl}urf;) wifoGif;wJh udpPvdk ta&;}uD;wJh udpPrsdL;udk Oa&myedkifiHawGrSm {&mr trsm;pk rJ eJ hom qHk;jzwfavh&Sd}uw,f? ukvor*~uae }uD;}uyfjyD; vkyfaqmifoGm;cJhwJh uarBm'D;,m;edkifiH&J hzGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKwJh tcgrSmvnf; {&mr trsm;pk qENrJ pepfudk toHk;jyKcJhw,f? jrefrmedkifiHrSmvnf; rJay;edkifcGifh&SdolOD;a&&J h {&mr trsm;pk rJqENeJ hom zGJ hpnf;yHktajccHOya' (rl}urf;) udk twnfjyKoifhrjyKoifh qHk;jzwfoifhwmjzpfw,f? {&mr trsm;pk qENrJrSmawmifrS 75 &mcdkifekef; udk toHk;jyKoifhygw,f? txl;ojzifh etz &J zGJ hpnf;yHkvdk jyifqifbdk htifrwef h cufatmif v$wfawmfudk,fpg;vS,fOD;a&&J h 75 &mcdkifekef; ausmf&rSom jyifqifcGifh&Sdr,fvdk hjy Xmef;xm;wJh zGJ hpnf;yHktajccHOya'rsdL;udk 75 &mcdkifekef; ausmf qENrJeJ h twnfjyKrSom obm 0 usrSmvnf;jzpfygw,f? (2) tjywftowftrsm;pk qdkwmuawmh (50 + 1 ) jzpfygw,f? qENrJay;ydkifcGifh &Sdol OD;a&w&m teuf 51 rJ &&if twnfjyKedkifwmudk qdkvdkwmyg? (3) omreftrsm;pk qdkwmuawmh rJta&twGuf b,favmufbJ&Sd&Sd rJtrsm;qHk;&wJh bufudk tedkifay;vdkufwmjzpfw,f? rJqENay;ydkifcGifh &Sdol w&mrSm atmufygtwdkif;rJay;}uw,f qdk}uygpdk h? axmufcHol 37 uef huGufol 33 ysufuGufol 30 ------------pkpkaygif; 100 txufyg rJ ta&twGuf oHk;rsdL;oHk;pg;udk }unfhr,fqdk&if trsm;qHk;u 37 rJjzpfygw,f? omreftrsm;pk pepfudk usifhoHk;wm jzpfw,fvdk hta}umif;jyjyD; axmufcol 37 rJukd etz u H tedkifay;oGm;edkifygw,f? bma}umifhvJqdkawmh ysufuGufolawGudk uef huGufrJay;olawGjzpfw,f vdk hetz u vufcHrSm r[kwfvdk hygbJ? 'ga}umifh rJqENay;ydkifcGifh&SdolOD;a& w&mrSm 63 OD;u axmufcHrJray;}uaomfvnf; axmufcHrJay;wJh 3& rJeJ h bJ etz[m ol h&J hzGJ hpnf;yHktajccHOya' udk twnfjyKoGm;ekdifygw,f? (4) qENrJay;ydkifcGifh &SdolOD;a& w&mrSm &mekef;b,fIb,frSs vma&mufrJay;&if w&m;0if jzpfr,f vdk hetz ua}ujimxm;jcif; r&Sdao;ygbl;? jzpfedkifajc t&SdqHk;uawmh xuf0ufausmf 51% ygbJ? vlw&mrSm 51 OD; rJvma&mufay;w,f qdk&if qENcH,lyGJ txajrmufw,f vdk hqdkvdk wmjzpfygw,f? tJ'D txajrmufwJh qENcH,lyGJrSm 15 axmufcHrJ uef huGufrJ 26 OD; 25 OD; &w,f qdk}uygpdk h? omref trsm;pk qENrJeJ hqENcH,lwJh pepfudk om usifhoHk;r,fqdk&if axmufcHrJ uef huGufrJxufydkjyD;rsm;wJh twGuf axmufcHwJh bufu tedkif&w,f qdkjyD; a}ujimoGm;rSm ao csmw,f? tJ'g qdk&if rJay;ydkifcGifh&SdolOD;a&&J h 26% rSseJ hbJ tedkif,loGm;edkifwJh taetxm;&Sdygw,f? jynfaxmifpk orw jrefrmedkifiH zGJ h pnf;yHktajccH Oya' (rl}urf;) rSm atmufyg jyXmef;csufudk avhvmawG h&Sd&w,f? 441? jynfvHk;uGswfqENcH,lyJGwGif qENrJay;cGifh &Sdoltm;vHk;. xuf0ufausmf rJay;onfh qENrJ. rJtrsm;jzifh twnfjyKjyXmef;vdkufonfh zGJ hpnf;yHktajccHOya'onf jynfaxmifpk v$wfawmfyxr t}udrftpnf;ta0;pwifusif;yonfh ae hrSpI edkifiHawmf wpf0ef;vHk;wGif tm%mwnfonf? txufyg jyXmef;csufudk taotcsm avhvm}unfhyg? “jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJwGif qENrJay;cGifh &Sdoltm;vHk;. xuf0ufausmf rJay;onfh ---” qdkwJh jyXmef;csuf[m rJay;ydkifcGifh&Sdol OD;a&w&mrSm 51 OD; rJvma&mufay;&if qENcH,lyGJ txajrmufw,f vdk hqdkvdkwmyg? 'gayr,fh owdjyKbdk htcsufu “qENrJay;cGifh &Sdoltm;vHk;. xuf0ufausmfrJay;rSomvSsif zGJ pnf;yHk h tajccHOya'udk twnfjyKr,f” vdk hqdkvdkwmr[kwfbl;? (50 + 1) jzpfwJh tjywftowfrJtrsm;pk (Absolute Majority) &bdk hvdkw,fvdk hjyXmef;rxm;bl;? tJ'D zGJ hpnf;yHk (rl}urf;)&J hjyXmef;csuf oabmt&/ rJay;ydkifcGifh&Sdol OD;a&w&mrSm 51 OD; qENrJvm a&mufay;&if qENc,yGJ txajrmufoGm;jyD? tJ'D txajrmufoGm;wJh qENcH,lyGJrm rJtrsm;pk Hl S &wJhbufu tedkif&oGm;r,fvdk hqdkvdkwmyg? 'ga}umifh 51 OD; qENrJvma&mufay;wJh teuf axmufcHrJ 26 OD; uef huGufrJ 25 OD; jzpfae&if axmufcHrJ 26 OD;u rJtrsm;pk (Simple Majority) &aewma}umifh axmufcHwJh bufudk tekdifay;vdkufrSm aocsmvSygw,f? 'ga}umifh csKyfjyD; wifjy&&if etz vkyf}uHbdk h}udK;pg;aewJh qENrJ ay; pepf[m rJtrsm;pk &oledkifpwrf; pepf (Simple Majority System) om jzpfjyD; rJqENay;ydkifcGifh &Sdol OD;a& w&mrSm 26 OD; qENrJvma&mufay;&HkeJ hzJG hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKw,f vdk ha}u jim oGm;edkifygw,f? 6? qENrJjym; (odk hr[kwf) qENrJ vufrSwfrsm; xkwfvkyfjcif; eSifh jzef ha0jcif; wdkif;jynfawGrSm ajymif;vJoGm;wJh eSpfawG tvdkuf yHkrSef oef;acgifpg&if;ppfwrf;awGudk aumufjyD; wjynfvHk;rSm pkpkaygif;vlOD;a&/ usm;-r/ rJay;ydkifcGifh&SdolOD;a& rnfa&G hrnfrSs&Sdw,f qdkwJ hudef;*%ef; pg&if;Z,m;awGudk tpdk;&tm%mydkifawGu eSpfpOfxkwfjyefa}ujim&ygw,f? wjynfvHk;a&G;aumufyGJ/ 16 wenf;tm;jzifh qENcH,lyGJawGusif;yedkifbkd htwGuf rJqENay;ydkifcGifh&Sdolta&twGuftay: tajccHjyD; a&G;cs,fwifajrSmufyGJusif;ya&;aumfr&SifawGujzpfap/ jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJusif;ya&;aumfr&Sif awGu jzpfap vdktyfwJh qENrJjym; (odk hr[kwf) qENrJvufrSwfawG yHkeSdyf&dkufxkwf}u&w,f? b,favmuf yHkeSdyfjyD; &dkufxkwf}uw,f qdkwmudkvnf; vlxkrSmodcGifh&Sdw,f? vlxkodatmifa}u jimay;bdk hvnf; vdktyfw,f? tJ'DudpPeJ hpyfvSsOf;vdk hjyD;cJhwJh {jyDv (4) &ufae huwifbJ xdkif;edkifiHrSm eHrnf}uD;wJh 'Drdkua&pDa&; vSKyf&Sm;ol yk*~dKvfoHk;OD;[m a&G;cs,fwifajrSmufyGJusif;ya&;aumfr&Sif tay:pHkprf;ppfaq;ay;bdk h txl;pkHprf;ppfaq;a&;XmerSm w&m;0ifwdkifcsufzGifhvdkufygw,f? t"du ta}umif;jycsufuawmh xdkif;edkifiHrSm qENrJay;ydkifcGifh&Sdol 44 oef;om&Sdayr,fh aumfr&Sif[m wdkuf&dkufqENrJay;pepfusifh oHk;&mrSm oHk;r,fh qENrJjym;ta&twGuf 53 oef;eJ htcsdL;us udk,fpg;jyKpepftwGuf toHk;jyKr,fh qENrJjym; 55 oef;udk &dkufxkwfcJhw,f qdkwJhtcsufjzpfygw,f? jrefrmedkifiHrSmvnf; wjynfvHk;twdkif;twmtaeeJ hqENrJay;ydkifcGifh&Sdol OD;a&b,favmuf&Sdw,f qdkwmudk tpdk;&tm%mydkifawGu w&m;0ifa}ujimbdk hvdkygw,f? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJusif;ya&; aumfr&SiftaeeJ hvnf; qENrJjym;ta&twGuf rnfa&G hrnfrSsudk yHkeSdyf&dkufxkwfw,f qdkwmudk jynfolvlxkodatmif a}ujim&rSmjzpfw,f? tJ'gomru rnfonfh wdkif;/ jynfe,f/ c&dkif/ jrdK he,f awGudk qENrJjym;ta&twGuf rnfa&G hrnfrSscGJa0ay;vdkufw,f qdkwma}ujim&rSmyg? ra}ujimbl; qdk&if apgifh}unfha&; tzGJ hawG taeeJ h'DudpP owif;rSefay:xGufvmatmif vkyfbdk hvdkygvdrfhr,f? &? qENrJay;cGifh&&Sda&; rJqENay;ydkifcGifh[m vlwdkif;&J harG;&myg tajccHtcGifhta&;jzpfygw,f? wdkif;jynfwdkif;rSm &SdwJhvlxkawG 'D tcGifhta&;udkusifhoHk;cGifh &&Sdatmif oufqdkif&m tpdk;& tm%mydkifawGu pDpOf az:aqmifay;&yg w,f? 'g[m Oya' pdk;rdk;a&;tajccHrlvnf;jzpfw,f? edkifiHom;wdkif;udk wnfqJOya'rsm;eJ htnD trsdL;om;rSwfyHkwifvufrSwfawG wenf;tm;jzifh edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;awG jynfhjynfhpHkpHkxkwf ay;&rSmjzpfygw,f? axmufcHrJay;r,fh tvm; tvm&SdwJh twGuf [kdvlawGudkawmhxkwfay;r,f? uef huGufrJay;r,fh tvm;tvm&SdwJhtwGuf onfvlawGuawmh xkwray;bl;? onfvkd vkyvkd h kd f f r&ygbl;? onfvdk yHkpHrsdK;eJ hvkyfaqmifaewJhetz&J hvkyfaqmifrSK rSeforSsudkvnf; ,ckuxJupjyD; pepfwus az:xkwfzGifhcsbdk h vdkygw,f? axmufcHrJay;jcifay;r,f? uef huGufrJay;jcifay;r,f? 'gu t"du r[kwfygbl;? t"duuawmhqEN rJay;ydkifcGifh &SdolrSeforSs rJay;cGifh &&Sda&;bJ jzpfygw,f? tJ'D twGuf toufwq,fh&SpfeSpfjynfhjyD;ol rSeforSsedkifiHom;wdkif;[m rdrd rJay;cGifh&&Sda&;twGuf tjrefqHk;pwif vSKyf&Sm;}ubdk hoifhygw,f? edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;vHk;0r&Sdao;&if edkifiHom;pDppfa&;uyfjym; tjrefqHk;&&Sda&;/ ysufpD; aysmuf qHk;aew,f qdk&if topfjyefvnf&dkufcGifh &&Sda&;/ udk,fhtdrfrSm udk,fhrdom;pkxJrSm c&D;&SnfoGm;aeol awG &Sdae&if oufqdkif&mtm%mydkifawGqDudk }udKwif ta}umif;}um;xm;jyD; qENrJxnfhcGifh&&Sda&; pwmawGudk tqufrjywfaz:aqmif vSKyf&Sm;aebdk hvdkygw,f? 17 8? rJyHk;rsm; jyKvkyfjcif; rJyHk;awGudk qGpfZmvefedkifiHeJ hOa&myedkifiHtawmfrsm;rsm;rSm rsm;aomtm;jzifh opfom;awGeJ hvkyf avh&Sdygw,f? jrefrmedkifiH&J h1973 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJrSmwHk;uvnf; oHk;xyfom;jym;awGeJ h jyKvkyfcJhw,f? urBm'D;,m;edkifiH a&G;aumufyGJrSmwHk;uawmh owWKeJ hjyKvkyfxm;wJh rJyHk;awGudktoHk; jyKcJhw,f? ukefuspg;&dyf}uD;rm;vGef;ayr,fh tJ'DwHk;u uarBm'D;,m;rSm edkifiHwum tultnD&cJh wma}umifh oHk;edkifcJhwmygbJ? jrefrmedkifiH&J hvuf&SdqENcH,lyGJrSm wjynfvHk;twGuf vdktyfwJhrJyHk;rSef orSSsudk aumif;rGefwJh owWKeJ hvkyfedkifbdk h rjzpfedkifao;bl;vdk h,lq&w,f? 1973 ckeSpfrSmwHk;uvdkbJ opfom;eJ hom vkyfr,fhoabm cef hrSef;&ygw,f? owWKeJ hvkyfr,fh rJyHk;jzpf&if rJa&wGufwJhtcgrSm zGifh&vG,fatmif tay:ydkif;u ydwfwJh av;a'gifh tjym;udk tzHk;tjzpfvkyfavh&Sdw,f? tJ'DtcgrSm tzHk;udkzGifhjyD;rJcdk;rSKawG r&Sdatmif csdwfydwfwJh pepfudk toHk;jyK}uw,f? rJqEN&SifawGu rJjym;awGudk rJyHk;xJ xnfhaepOfrSmudkbJ rJjym;awG0ifoGm; 'dk;,kdayguf jrifedkifatmif cdkifcef hjyD; txl;pDpOfxm;wJh yvyfpwpfrJyHk;awGudk vnf; toHk;jyKvm ae}uygjyD? tvm;wlygbJ tvG,fwul zGifhwm ydwfwm rvkyfedkifatmif yvyfpwpfyHk;awGrSmvJ pepfwus csdwfydwf&ygw,f? jynfaxmifpkjrefrmEdkifiHawmf jyefwrf;trSwf 12/ twGJ 61 t& 2008 ckESpfrwfv 21 &ufae hxkwf jynfxkH;usGwfqENcH,lyGJ enf;Oya'rsm;rSm rJyHk;awG jyKvkyfwmeJ hywfoufvdk hatmufygtwdkif;az:jy xm;ygw,f? (C) rJykH;udk vkH+cHKr_&Sdap&ef opfom;jzifhjzpfap/ txyfom;jzifhjzpfap/ oGyfjym;jzifhjzpfap/ tjcm;ypPnf; jzifhjzpfap jyKvkyf&rnf? ,if;odk@jyKvkyf&mwGif ,if;rJykH;rsm;twGif;&Sd qENrJrsm;udktvG,fwul xkwf,l jcif;rjyKEdkifap&efESifh rzsufqD;Edkifap&ef cdkifcHhvkH+cHKr_ &Sdap&rnf? (i) rJykH;rsm;. t&G,ftpm;udk omreftm;jzifh tvsm; 15 vufrcef@/ teH 15 vufrcef@/ tjrifh 15 vufrcef@jzifh jyKvkyfjyD; tay:buftzkH;wGif qENrJvufrSwfxnfh&ef tvsm; 9 vufr/ teH 1½ vufrcef@&Sd taygufwpfaygufudk azmufxm;&rnf? 'Drdkua&pDpepftajcrcdkifao;wJ hedkifiHawG/ tm%m&SiftkyfcsKyfrSKatmufuae 'Drdkua&pDudkul;ajymif; p jyKaewJh wdkif;jynfawGrSm vlxkqu qENrJ&,l}uwJh tcgwdkif;rSm romrmrSK/ rJcdk;rSK/ rJvdrfrSKawG D jzpfavh&Sdygw,f? 'DvdkrjzpfatmifumuG,fbdk htwGuf rJyHk;awG&J hvHkjcHKrSK[m odwfudk ta&;}uD; vSygw,f? rwlwJha'oawGtvkduf • b,folawGu jyKvkyfw,f/ • (yvyfpwpf/ opfom;/ 0g;/ owWK ponf) bmeJ hjyKvkyfw,f/ • b,fvdk yHkpH&Sd}uw,f/ • t&G,ftpg; rnfa&G hrnfrSs &Sdw,f/ 18 • • • • • tav;csdef rnfrSs &Sdw,f/ tvG,fwul zGifhedkifydwfedkifwJh tajctae rnfrSs &Sdw,f/ csdwfydwfxm;w,f/ rxm;bl;/ csdwfydwf&if b,fvdk csdwfydwfw,f/ csdwfrSm b,fwHqdyftrSwftom;udk &dkufeSdyfw,f/ toHk;jyK}uwJh rJyHk;awG[m rJ&Hkw&HkeJ hw&Hk wlnDrSK&Sd}uw,f/ odk hr[kwf uGJjym;}uw,f/ tp&SdwJh tcsufawGudk apgifh}unfha&; tzGJ hawG taeeJ h pepfwus rSwfwrf;wifbdk hvdkygvdrfhr,f? 9? qENrJjym; yHko¾mef jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJawGrSm rJay;wJh qENrJjym; yHkpHudk avhvmvdk h&atmif e,l;Zdvef edkifiHrSm toHk;jyKwJh pgwdkufuae qENrJay;ydk wJ hrJjym;yHkpHudk atmufygtwdkif;az:jyvdkufygw,f? h (acgif;pOf) -------------------------------- eSifh pyfvSsOf;I jynfolvlxk. qENoabmxm;udk &,lonfh qENrJ 1? (acgif;pOfi,f) &Sif;vif;csuf (u) qENrJ vufrSwf xkwf&jcif; &nf&G,fcsuf ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------(c) jynfvHk;uGswfqENcH,lyJ. tusdL;oufa&mufrSK G ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2? wdusaom &nfn$ef;csufrsm; (u) jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ eSifh pyfvSsOf;I&Sif;vif;xm;aom pgwrf; trSwftom;wckckudk qENrJeSifh yl;wGJxm;&SdvSsif ,if;udk &nfn$ef;az:jycsuf? (c) jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJeSifh pyfvSsOf;Itpdk;&u xkwfjyefxm;csuf&SdvSsif ,if;odk hxkwfjyef onfh ae hpGJ eSifh acgif;pOf udk &nfn$ef;az:jycsuf? 3? rnfuJ hodk hqENrJay;jyD; qENrJjym;tm; rnfuJhodk hjyefvnfay;tyf&rnfjzpfa}umif; &Sif;vif; az:jycsuf (T tcsufrSm ta0;a&muf qENrJay;}uaom rJqEN&Sifrsm;eSifh t"du ouf qdkifonf?) 4? rJqEN&Sif eSifh oufqdkifaom tcsuftvufrsm; (u) TqENrJay;&mYom toHk;jyK&ef rJqEN&Siftm; xkwfay;xm;aom trSwfpOf 19 ----------------------------------------------(c) rJqEN&Sifrsm;twGuf tkyfpk tvkuf owfrwfay;xm;aom oauFw d S -----------------------------------------------(*) rJ&Hktrnf (odk hr[kwf) trSwfpOf ----------------------------------------------(C) rJqENe,fajr -----------------------------------------------5? atmufygqENoabmxm;eSpf&yfteuf w&yfwnf;udkom &Sif;vif;pGma&G;cs,I xkwaz:&ef? f f (u) twnfjyKygu trSeftrSwftom; udk a&;jcpf&ef -------------------------------(c) vufrcH uef huGufygu }uufajccwf trSwftom;udk a&;jcpf&ef -------------------------------------------jrefrmedkifiH&J h 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENc,lyGJ rJjym;[m b,fvdkyHkpHeJ hxkwfvkyfvdrfhr,fvdk h H awmh rod&Sd&ao;ygbl;? atmufygtcsuftvufawG ygr,fvdk h,lq&ygw,f? jynfaxmifpk orwjrefrmedkifiH zGJ hpnf;yHktajccHOya' (rl}urf;) tm; twnfjyKa&; eSifh pyfvSsOf;I jynfolvlxk. qENoabmxm;udk &,lonfh qENrJ qENrJjym;trSwfpOf ---------------ae pGJ h ---------------atmufygqENoabmxm;eSpf&yfteuf w&yfwnf;udkom &Sif;vif;pGma&G;cs,fI xkwfaz:&ef? (u) twnfjyKygu trSeftrSwftom; udk a&;jcpf&ef -------------------------------- 20 (c) vufrcH uef huGufygu }uufajccwf trSwftom;udk a&;jcpf&ef -------------------------------------------rJqEN&Sifrsm;taeeJ h qENrJvufrSwfawGudk &,lwJhtcgrSm aumfr&SiftrSwftom;eJ hrJ&HkrSL;vufrSwf ygryg taotcsmppfaq;bdk htrsdL;om;'Drdkua&pDtzGJ hcsKyfu owday;xm;csufudk *&kjyKbdk hvdkyg w,f? 10? t}udrf}udrfqENrJray;edkifatmif pDpOfaqmif&GufrSKrsm; tm%m&Sifpepfatmufuae 'Drdkua&pDudk ul;ajymif;cJh ul;ajymif;qJjzpfwJh edkifiHawG/ rzGH hjzdK;ao; wJh edkifiHawGrSm a&G;aumufyGJrsm;rSm jzpfap/ jynfvHk;uGswfqENc,lyGJrsm;rSm jzpfap/ t}udrf}udrf qEN H rJay;edkifapbdk h tm%mydkifawGu pDpOfaqmif&Gufwwf}uovdk/ wbufbuf udk bufvdkufjyD;tedkif &&SdapvdkwJh vlxkawGudk,fwdkifu t}udrf}udrfqENrJay;}uwmawGvnf; &SdwwfpjrJjzpfw,f? tJovdk rjzpfatmif }udKwifumuG,f edkifbdk hvdktyfovdk/ owdxm;avhvmapgifh}unfhbdk hvnf; vdkygw,f? txl;ojzifh rdrdwdk h&J hrl0g'awGudk vlxku twnfjyKay;vdkufygjyDvdk ha}ujimvdk}uwJh tpdk;&tm%m ydkifawGu jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJawGusif;yjyD; olwdk hudk vdkvm;axmufcHolawG/ wenf;tm;jzifh olwdk h&J hvufyg;apawGudk t}udrf}udrfrJay;cdkif;avh&Sd}uw,f? vuf&Sd etz OD;aqmifusif;yr,fh jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJrSm onfvdkjzpfvdrfhr,fvdk hwGufcsufvdk h&w,f? 'gudk }udKwifumuG,fedkifbdk h twGuf atmufygwdk hudk vkyfaqmifbdk hvdkygw,f? 11? t}udrf}udrfqENrJay;rSKawG rjzpfatmif }udKwifumuG,frnfh enf;vrf;rsm;udk ar;jref;jcif;? t}udrf}udrf qENrJay;rSKawG rjzpfatmif }udKwifumuG,fwJh ae&mrSm taumif;qHk; uawmh qENrJ ay;olwOD;rSm vufacsmif; q,facsmif;&SdwJh teuf wacsmif;rSm txl;rSif okwfwJh enf;vrf;jzpfyg w,f? uarBm'D;,m;edkifiHu qENrJay;yGJrSm tJonfenf;vrf;udk oHk;ygw,f? tJonf txl;rSif[m vufacsmif;rSm uyfoGm;jyDqdk&if eSpf&ufoHk;&uftwGif; bmeJ hrS zsufvdk hr&awmhbl;? qENrJvm a&mufay;olwdkif;udk trsm;a&S harSmuf vufacsmif;awG axmifjyapwJh enf;eJ hrJ&Hkwm0ef&Sd olawGu pDppf&ygw,f? ,ckusif;yawmhr,fh jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJrSm vlwOD;wnf;uae t}udr}f udrf qENrJay;wmrsdL; rjzpfapbdk htwGuf }udKwifumuG,fbdk h wjynfvHk;twGufjzpfap/ rJqENe,fajrwckjcif;tvkduf twGufjzpfap b,fvdkenf;vrf;awGjyifqif vkyfaqmifxm;a}umif;udk qENrJay;yGJ rwdkifcifrSmuxJ u e0w tm%mydkifawGudk twdtvif; ar;jref;bdk hvdkw,f? onfudpPeJ hywfoufvdk h b,fwdkif; jynfrSm rqdk tpdk;&tm%mydkifawGrSm 4if;wdk h&J h}udKwifumuG,fvkyfaqmifxm;&SdrSKawGudk &Sif;jybdk h wm0ef&Sdw,f? wcsdefxJrSm qENrJay;yGJ rwdkifcifrSm etz tm%mydkifawG taeeJ h }uHhzGH h/ pGrf;tm;&Sif/ eJ htjcm;olwdk h&J hvufyg;apawGudk oHk;jyD; t}udrf}udrfqENrJay;cdkif;bdk h pDpOfaqmif&GufaerSKawG &Sdr&Sd owif;avhvmpHkprf;bdk h/ pHkprf;vdk h&orSs owif;awGudkvnf; owif;rD'D,mawGvufxJa&muf&Sd atmif az:xkwfbdk h vdkygw,f? 21 tJ'g tjyif qENrJay;wJhae hrSmvJ qENrJay;olvlxkawGu rJ&kHw&Hkjcif;pDrSm &SdwJh wm0ef&SdolawGudk ekwfeJ hxkwfaz:ar;jref;oifhw,f? tJovdk ar;jref;jcif;tm;jzifh t}udrf}udrfqENrJay;cdkif;bdk hpDpOfxm; rSKawG &Sdae&if taumiftxnfaz:aqmif&GufwJhtcgrSm t[ef htwm;rsm;pGmjzpfedkifw,f? 12? rJqENay;ydkifcGifh &Sdolrsm; pg&if;udk avhvm ppfaq;jcif; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ usif;ya&;aumfr&SSif[m qENcH,lyGJudk rnfonfh ae h&ufrSm usif;yr,fvdk h owfrwa}umif;a}ujimwJh ae rmjzpfap/ ('grSr[kwf) qENcH,lyGJusif;yr,fhae hrwdkifcif &ufowW Sf hS eSpfywf cef h }udKwifIjzpfap/ oufqdkif&mrJqENe,fajrrsm;tvkdufaomfvnf;aumif;/ wjynfvHk; twGuaomfvnf;aumif; qENray;ydkifcGifh&SdwJh rJqEN&Sif pg&if;udk a}ujim&rSm jzpfw,f? f J 1973 ckESpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJqkdif&mOya' tcef; (2) “jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJusif;yjcif;”yk'f r-4(2)rSm qENrJay;ykdifcGifh&dSolrsm;pm&if;ukd tenf;qHk;(10)&uf=udKwifa=unm&r,f vdk hjyXmef; cJw,f? h 2008 ckESpfjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJqkdif&mOya' yk'fr-4(c) rSm qENrJay;cGifh&dSolrsm;pm&if;ukd tenf; qHk; ckESpf(7)&uf =udKwif a=unm&r,fvdk hjyXmef;xm;w,f? qENrJay;ydkifcGifh &Sdolrsm;pg&if; }udKwifa}ujim&r,fh &ufeJ hpyfvSsOf;vdk h 1973 ckeSpf ueJ hpg&if 2008 ckeSpf Oya' rSm oHk;&ufavsmhoGm;ygw,f? vlxktaeeJ h }udKwif ppfaq;cGifh&wJh oHk;&ufepfemoGm;wJh oabmygbJ? qENrJay;ydkifcGifh &Sdolrsm;pg&if; udk bma}umifh tav;xm;jyD; ajymae&ygovJ? (u) qENrJay;ydkifcGifh &SdygvSsuf ay;cGifhr&wmawG (c) yk*~dKvft& tjidSK;xm;cH&vdk h wrif qENrJ ay;cGifhr&atmif xdefcsefxm;cH&wmawG (*) t}udrf}udrfqENrJ ay;edkifa&;twGuf rJqEN&SifeHrnfvdrfawG xnfhoGif;az:jyxm;wmawG (C) Oya'udk vufwvHk;jcm;vkyfjyD; qENrJay;cGifh&atmif pDpOfxm;wmawG (i) axmufcHrJay;bdk htvm;tvm&SdolawGudkom rJpg&if;xJrSm xnfhxm;jyD; uef huGufrJ ay;bdk htvm;tvm&SdolawGudk csefvSyfxm;wmawG? tJ'gawG awmufavSsmufjzpfyGm;edkifygw,f? 'ga}umifh rJpg&if;xGufvmwJhtcgrSm jzpfoifhjzpfxdkufwJh rJpg&if;[kwf&J hvm;qdkwmudk taotcsm pDppfbdk hvdktyfygw,f? etz &J h2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENc,lyGJOya' tcef;(5) tyk'f (11) (C) t& H atmufyg yk*~dKvfrsm;udk rJpg&if;wGif rxnfh&qdkjyD; jyXmef;xm;ygw,f? 1? omoemh 0efxrf;rsm; 2? pdwfayghoGyfonf[k oufqdkif&mOya'u jyXmef;xm;onfh twdkif;owfrSwfjcif; cH&olrsm;? 3? jypfrSKwckcka}umifh w&m;&Hk;. trdef hpD&ifcsuft&axmif'%fuscHae&olrsm; 4? jynfyodk hw&m;r0ifa&muf&Sdaeolrsm;? 5? edkifiHjcm;om;rsm; 22 1973 ckeSpfjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya' rSmvnf; rJay;cGifhrjyKolawG pg&if;yg&Sdygw,f? tJ'D Oya' yk'fr(10) yk'frcGJ 2(*) t& tcsKyfom;eJ htjypfusolrsm; &,fvdk hjyXmef;xm;w,f? 2003 ckeSpf Oya't& jypfrSKwckcka}umifh w&m;&Hk;. trdef hpD&ifcsuft&axmif'%fuscHae&olrsm; qdkjyD;jzpf ygw,f? jcm;em;csufuawmh w&m;&Hk;. trdef h/ pD&ifcsuft& axmif'%fuscHae&olawG r[kwfbl; qdk&if tcsKyfcHae&olawGtm;vHk;rJay;cGifh &Sdw,fvdk hqdkvdkwmygbJ? tJ'D jyXmef;csuft&qdk&if a':atmifqef;pk}unftygt0if 1975ckeSpf edkifiHawmftm;aeSmifh,SufzsufqD;olrsm;. tEW&,frS umuG,fapgifha&Smufonfh Oya' eJ hzrf;qD;csKyfaeSmifjcif;cHae&wJh edkifiHa&; tusOf;om;awG tm;vHk; rJay;cGifh&&rSmjzpfw,f? bma}umifhvJqdkawmh olwdk hawGtm;vHk;udk w&m;&Hk;&J htrdef hpD&ifcsufeJ h axmifxJrSm jypf'%fcsrSwfcHxm;&olawG r[kwfvdk hjzpfygw,f? a':atmifqef;pk}unfedkifiHjcm;om; eJ hvufxyfwJh udpPeJ hywfoufjyD; etz u r}umc% jyoem&Smavh&Sdygw,f? a':atmifqef;pk }unf edkifiHjcm;om;eJ hvufxyfayr,fh edkifiHom;tcGifhta&;qHk;&SHK;rSK r&SdbJ rJay;cGifh&Sdw,fqdkwmudk 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom;Oya' rSm atmufygtwdkif;jyXmef;xm;ygw,f? yk'fr 15 (u) edkifiHom;wOD;onf edkifiHjcm;om;eSifh tdrfaxmifjyKumrSsjzifh edkifiHom;tjzpf tvdktavsSmuf rqHk;&SHK;ap&? a':atmifqef;pk}unftygt0if csKyfaeSmifcHae&wJh edkifiHa&; tusOf;om;awG tm;vHk; wu,f vufawG hrJay;cGifh&atmif pDpOfvkyfaqmifay;jcif;&Sdr&Sd avhvmapgifh}unfhbdk hvdkygr,f? 13? jynfyodk hw&m;r0ifa&muf&Sdaeolrsm;? tJ'DjyXmef;csuf [m 1973 ckeSpf Oya'rSmryg&Sdyg? wu,fjzpfoifhwmuawmh jynfyudk w&m;0if a&mufonfjzpfap/ w&m;r0ifa&mufonfjzpfap/ jrefrmedkifiHom;[m jrefrmedkifiHom;bJjzpfygw,f? jynfyudk w&m;r0ifa&muf&Sd&HkeJ hedkifiHom;wOD;&J hedkifiHom;tcGifhta&;qHk;&SHK;roGm;ygbl;? 'Doabm tajccHudk 1982 ckeSpfjrefrmedkifiHom;Oya'rSm atmufygtwdkif;twdtvif;jyXmef;xm;ygw,f? yk'fr 16? ? edkifiHom;wOD;onf edkifiHawmfrS tjyD;tydkifxGufcGmvSsifjzpfap/ tjcm; edkifiH. edkifiHom; tjzpfudk cH,lvSsif odk hr[kwf rSwfyHkwifvSsif jzpfap/ tjcm;edkifiH. edkifiH ul;vufrSwf odk hr[kwf tvm;wlvufrSwfudk xkwf,lvSsifjzpfap/ edkifiHom;tjzpfrS &yfpJ onf? ,cktcsdefrSm jynfyudk w&m;r0ifa&muf&SdaewJh edkifiHom;OD;a&[m a}umufcref;vdvdrsm;jym;ae jyDjzpfygw,f? xdkif;edkifiHwckxJrSmyif rSwfyHkwifjyD;tvkyfvkyfae}uwJh tvkyform;awGa&m/ rSwfyHk rwifbJ tvkyfvkyfae}uwJh tvkyform;awGygeSpfrsdL;vHk;aygif;vdkuf&if eSpfoef;eD;yg; &SdaejyDvdk hcef h rSef;}uygw,f? tm&SrSm&SdwJh tjcm;edkifiHtawmfrsm;rsm;rSmvnf; tvm;wltvkyform;awG ajrmuf rsm;pGm&Sdygw,f? jynfyudk w&m;r0ifa&muf&Sdaew,f qdkwJh ta}umif;jycsufeJ holwdk h&J h rJay;ydkif cGifhudk jiif;y,fcH&wmrsdL;rjzpfoifhyg? 'gu yxr tcsuf tjzpf edkifiHjcm;a&muf tvkyform;awG&J h rJay;ydkifcGifh tajccHuae tav;xm;pOf;pg;oifhwJh jyoemjzpfygw,f? 4if;wdk heJ hqufpyfjyD;'kwd,tav;xm;pOf;pg;oifhwJh jyoemuawmh qENrJay;jyD;&if edkifiHwumudk a&wGuf wifjyr,fh axmufcHrJ (odk hr[kwf) uef huGufrJ &mcdkifekef;jzpfygw,f? qdkvdkwmu etz 23 wifjywJh zGJ h pnf;yHktajccHOya' udk wjynfvHk; rJay;ydkifcGifh&Sdol OD;a& pkpkaygif;&J hrnfa&G h rnfrSs u rnfonfh &mcdkifekef;eJ htnD axmufcH vdkufw,f/ odk hr[kwf uef huGufvdkufw,f qdkwJh tcsuf jzpfw,f? jrefrmedkifiHuaexGufcGmjyD;edkifiHjcm;rSm vma&muftvkyfvkyfae}uwJh oef;csD&Sdae}uwJh tvkyform; awG&J {&mr trsm;pk}uD;[m touf wq,fh&SpfeSpfausmf t&G,f rJay;ydkifcGifh&SdolawG jzpf}uw,f? h olwdk h[m jrefrmedkifiH wedkifiHvHk;rJay;ydkifcGifh&Sdolrsm;pg&if;rSm tae&;}uD;wJh tcsdL;tpg; wck tjzpf yg0ifw,f? olwdk hudk rJay;ydkifcGifh&Sdolrsm; pg&if;u xkwfy,fw,fqdk&if xkwfy,fcH&wJh tvkyform; &J heHrnf/ ae&yfvyfpg/ tjynfhtpHk/ pkpkaygif; OD;a&awGudkyg az:jyjyD; etzu bma}umifhxkwfy,f d w,fqdkwJhta}umif;eJ hwuG wdkif;jynfudk &Sif;jybdk hwm0ef&Sdw,f? vl htcGifhta&;eJ htrsm;jynfol qdkif&mtcGif hta&;vSKyf&Sm;wuf}uGolawG[mvnf; jzpfedkif&if tJ'D edkifiHjcm;a&muftvkyform; awG&J hrJay;cGifhawG rqHk;&SHk;atmif/ tenf;qHk;tm;jzifh olwdk htaeeJ hedkifiHjcm;wdkif;jynfawGrSm a&muf aewma}umifh rJay;cGifhr&ygbJvSsuf olwdk h&JqENrJta&twGufawGudk etz u toHk;csroGm; atmif }uD;}uyfaqmif&Gufay;oifhygw,f? vlrod vlrodeJ hrJay;ydkifcGifh&kyfodrf;cH&wmrsdL;awGrjzpfatmif a&Smif}uOfbdk h wbufu etzrSm wm0ef&Sdw,f? tjcm;wbufuvnf; ta0;a&mufrJxnfhwJhjzpfpOfawGrSm etz u vufwvHk; jcm;vkyfjyD; tjrwfxkwfoGm;rSKawG rjzpfatmif owd}uD;}uD;xm;jyD;avhvmapgifh}unfhbdk hvdkyg w,f? 14? aemufwdk;rJpg&if; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ enf;Oya'yg atmufyg aemufwdk;rJpg&if; jyKpkyHkawGudk taotcsmavhvm bdk hvdkygw,f? tJ'D aemufwdk; rJpg&if;awGrSm rrSefruef jznfhoGif;rSKawG vkyfedkifajc&Sdw,f? enf;Oya' 3 t& rJpm&if;jyKpk&mwGif t+rJwrf;aexdkifonfh qENcH,lyGJa'owpfckrStjcm; qENcH,lyJGwpfckodk@ wpfOD;csif;jzpfap/ tzGJ@vdkufjzpfap jynfvkH;usGwf qENcH,lyGJ usif;yonfh ae@&uf ausmfvGefonftxd ,m,Dvma&muf tvkyfvkyfudkifolrsm;udk a&muf&Sdaeaom qENcH,lyGJa'o. rJpm&if;wGif ykHpH ( 1 ) jzifh aemufwdk;rJ pm&if;tjzpf oD;jcm; jyKpk&rnf? ,if;wdk@udk jynfvkH;usGwf qENcH,lwGif rJay;cGifhjyK&rnf? xdkodk@ qENrJ ay;cGifh jyKxm;aom olrsm;. trnf/ ae&yfvdyfpmwdk@udk oufqdkif&m rlv+rdK@e,faumfr&SiftzGJ@cGJodk@vdktyfovdk aqmif&GufEdkif&ef ta=umif;=um;&rnf? oufqdkif&m rlvjrdK@e,faumfr&SiftzGJ@cGJonf ta=umif;=um;csuf &&Sdonfhtcg xdkyk*~Kdvfrsm;. trnfpm&if;udk rlvaexdkif&m qENcH,lyGJ a'o&Sd rJpm&if;rS y,fzsuf&rnf? 24 15? ,m,DoufaocHvufrSwfudkifaqmifxm;olrsm;udk rJay;cGifhjyKonfhjyoem 1973 ckESpf qENcH,lyGJqkdif&mOya' tcef; (5) rJpm&if;rsm; ðypkjcif; tcef;rSm atmufygtwdkif; jyXmef;xm;cJhw,f? yk'fr 10? ? (1) 1973 ckESpf/ 'DZifbm 15 &ufae@wGif tenf;qHk;touf (18) ESpfjynfhonfh EdkifiHom;wdkif; onf jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJwGif qENrJ ay;ydkifcGifh&Sdonf? ,if;qENrJay;ydkifcGifh&Sdolrsm;udk rJpm&if;wGif xnfhoGif; &rnf? 2008 ckeSpf qENcH,lyGJqdkif&m Oya' tcef;(5) “rJpm&if;rsm;jyKpkjcif;” tcef;rSm atmufygtwdkif; jyXmef;xm;ygw,f? yk'fr 11? ? (u)jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJusif;yonfhae@&ufwGif touf (18)ESpfjynfhjyD; jzpfonfhEkdifiHom;/ {nfhEkdifiHom;/ EkdifiHom;jyKcGifh&olESifh ,m,DoufaocH vufrSwfukdifaqmifxm;olwkdif; onf jynfvHk; uGswfqENcH,lyGJwGif qENrJ ay;cGifh&dSonf? txufyg Oya'eSpf&yfudk ,SOf}unfh&if rsm;pGmjcm;em;oGm;jyD qdkwmudk awG hedkifw,f? 1973 ckESpf qENcH,lyGJqkdif&mOya' t& touf (18) ESpfjynfhonfh EdkifiHom;wdkif; rJay;cGifh&w,f? 2008 ckeSpf qENcH,lyGJ Oya't& qdk&if edkifiHom;awGudk omru {nfhEkdifiHom;/ EkdifiHom;jyKcGifh&olESifh ,m,D oufaocH vufrSwfukdifaqmifxm;olwkdif; udkyg wdk;csJ hjyD; rJay;cGifhjyKvdkufwmjzpfw,f? tJ'D udpP [m xl;jcm;csufjzpfoGm;ygw,f? {nfhEkdifiHom;eJ h EkdifiHom;jyKcGifh&ol awGudk xyfrHxnfhoGif;wm udk txlwvnf uef huGufbdk hr&Sdbl;? bma}umifhvJ qdkawmh 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya'rSm {nfhEkdifiHom;eJ h EkdifiHom;jyKcGifh&ol awGudk edkifiHom; tcGifhta&;ay;xm;wJh tydkif;awG ygvdk hjzpf w,f? 1989 ckeSpf jynfol hv$wfawmf a&G;aumufyGJ Oya'rSmvnf; qENrJ ay;cGifh jyKxm;cJhw,f? ,m,D oufaocHvufrSwfudkifaqmifxm;olwdkif;udk qENrJ ay;cGifhjyKw,fqdkwJh tcsufudk vHk;0 vufrcHoifhygbl;? b,f Oya'eJ hrSvnf; nDnGwfjcif; r&Sdovdk ol h&J hzGJ hpnf;yHktajccHOya'udkaxmuf cHrJay;r,fh rnfol hudk rqdk tcsdefwdk twGif;rSm ,m,DoufaocHvufrSwfawG xkwfay;jyD; rJay;cGifh jyKwmawG vkyfoGm;edkifygw,f? ,m,D oufaocHvufrSwfudkifaqmifxm;olwdkif;udk qENrJ ay;cGifhjyK wm[m etzu &nf&G,fcsuf &Sd&SdeJ hjyifqifxm;wmvdk hwGufvdk h&ygw,f? 'gudk wwdkif;jynfvHk;a'o teSH hrSmuef huGufbdk hvdkygw,f? jzpfedkif&if Oya'jyXmef;csufxJu ae z,fypfvdkufwJh tajctae txd &&Sdatmif wdkufyGJ0ifoifhw,f? ,m,D oufaocHvufrSwfeJ hywfoufvdk h edkifiHom;Oya'xJrSm bmwckrS jyXmef;xm;wmr&SdwJh twGuf edkifiHom;awGeJ hedkifiHom;jzpfr,fh olawGudkom ay;wJhtcGifhta&; jzpfwJh qENrJay;ydkifcGifh udk tJ'D oufaocHvufrSwfudkifaqmifolawGudk ay;xm;r,f qdk&if uvdefusrSKawG ajrmufrsm;pGmjzpf yGm;edkifygw,f? tJ'gawGuawmh (u) rxdkufwefwJholawG/ rxkwfay;oifholawGudk xkwfay;wmrsdL;awG (c) vlwOD;xJukd bJ ,m,DoufaocHvufrSwf oHk;ck/ av;ck xkwfay;wmrsdL;awG jzpfedkifw,f? 25 16? qENrJay;ydkifcGifh eSifh ,m,DoufaocHvufrSwf ,m,DoufaocHvufrSwfudkifaqmifxm;olawG udk qENrJay;cGifhjyKwJh udpPeJ hpyfvSsOf;vdk htaumif; bufuae apg'u wuf}uolawGvnf;&Sdygw,f? tJ'gu bmvJqdkawmh trsdL;om;rSwfyHkwif r&Sd wJh olawGudk ,m,DoufaocHvufrSwfawG xkwfay;xm;jcif;tm;jzifh vlwdkif;qENrJay;ydkifcGifh&ap wJh bufuae rpOf;pg;oifhbl;vm; qdkwJh tcsufjzpfygw,f? vlwdkif;qENrJay;cGifh &bdk hpOf;pg;wm rSSefuefrSswygw,f? vlwdkif;qENrJay;cGifhudk jzpfovdkusifhoHk;wJh enf;eJh taumiftxnfaz:oGm;r,f qdk&ifawmh r[kwfrw&m;vkyfjcifwJh tkyfcsKyfoltm%mydkif awGbJ tusdL;&SdoGm;edkfifw,f? bma}umifhygvJ? omreftm;jzifh pOf;pg;&ifawmh ,m,DvufrSwf udkifaqmifxm;olawGxJrSm etz zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk axmufcHrJxnfhr,fh olawG&SdrSmom ru uef huGufrJxnfhr,fholawGvnf; &SdrSmbJ? 'ga}umifh eSpfbufvHk; rJxnfhcGifh&&ifvJ vlxk twGuf tusdL;r&Sdedkifbl;vm;? 'Dvdk apg'uwufp&m&Sdygw,f? 'gayr,fh 'Dvdk rjzpfedkifyg? bma}umifhvJ qdkawmh Oya'pdk;rdk;rSK tajccHrSm vlwdkif;wef;wlnDrSs usifhoHk;cGifhudk tmrcHcsuf&Sdraevdk hygbJ? 'Dawmh vufawG hrSm tcsdL hvlawGrSm ,m,DoufaocH vufrSwf wckudkifxm;wJh tcsdefrSm tcsdL hvlawGrSm oHk;av;ckudkifwmawGjzpfedkifygw,f? wenf; tm;jzifh tm%mydkifawGeJ htqifajyaeolawGrSm 'DvdkudkifwmawG &Sdvmedkifygw,f? wduswJh Oya'jyXmef;csuf r&Sdwma}umifh ,m,D oufaocHvufrSwfxkwfay;wJh vkyfief;pOfuvJ vG,f/ tpdk;&trSKxrf;awG}um;rSm cspg;rSKawGvJ rsm;pGmjzpfaewma}umifh ,m,DoufaocHvufrSwf &bdk hrcJ,Of;edkifbl;? }um;&wJh owif;awGt&qdk&if etz tm%mydkifawG[m ,m,DoufaocH f vufrSwfawGudk jrdK he,f tawmfrsm;rsm;rSm vkyfief;pOfcsjyD; xkway;aejyD? vlwOD;xJu jrdK he,f oHk;ck/ av;ck avmufu ,m,DoufaocHvufrSwf awGudk wjydKifeufwnf;udkifxm;jyD; qENrJay;wJh wae hxJrSmwif oHk;ae&m av;ae&majymif;jyD; rJxnfhoGm;edkifw,f? ,m,D oufaocH vufrSwfudkif xm;olawGudk rJay;cGifhjyKxm;&if apgifh}unfholawGa&S hrSmwif rJvmxnfhoGm;OD;awmh/ae&majymif;jyD; xnfhwm jzpfwJh twGuf apgifh}unfholawG taeeJ hodekdifp&mta}umif; r&Sdyg? etz xkwfjyefxm;wJh enf;Oya't& qENrJay;csdef[m eHuf (6) em&Duae nae (4) em&D jzpfw,f? qENrJay;csdefudk &Snf&Snfvsm;vsm;owfrSwfxm;wm vdk hajymedkifw,f? tJ'Dawmh vlwOD;[m wae h xJrSm oHk;av;ae&majymif;jyD;rJay;edkifwJh tcsdef&oGm;edkifw,f? ydkjyD;qdk;wmu t}udrf}udrfqENrJay;rSK awG rjzpfatmif umuG,frJh tpDtpOfvJ bmrS rawG h&bl;? vufnSdK;rSm txl;pDrHzefwnf;xm;wJh rSifokwfwJh pepfudk toHk;jyKr,fqdk&if eSpf&ufoHk;&uf twGif;rSm bmeJ hrS zsufvdk hr&awmhwJh twGuf t}udrf}udrfqENrJay;rSK rjyKa&;twGuf pdwfcs&edkifw,f? tckawmh 'geJ hywfoufvdk hvnf;/ bmwckrS r}um;od&bl;? 'Dawmht}udrf}udrf qENrJay;rSSKawG jyKrSm tawmfudk pdk;&drf&wJh tajctaerSm &Sdw,f? 'ga}umifh tJ'D twGufwpHkw&m tumtuG,f&apr,fh tpDtpOfxJrSm ta&;}uD;wJh tydkif;w&yf taeeJ h,m,DoufaocHvufrSwfudkifaqmifolawGudk rJay;cGifhjyKxm;wmudk wdkufzsufbdk hvdkygvdrfh r,f? Oya'jyXmef;csufxJrSm ZGwfqufxnfhxm;r,f qdk&ifvJ tckuxJu pwifjyD; jrdK he,faus;&Gm 26 awGtvdkuf b,folawGudk ,m,DoufaocHvufrSwfxkwfay;xm;w,fqdkwm owif;pkaqmif; xm;edKif&if tusdK;&Sdedkifw,f? 17? 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya't& xkwfay;onfh oufaocHpgwrf;trSSwftom;eSifh ,m,D oufaocHvufrSwf uGmjcm;csuf ,m,DoufaocHvufrSwfudkifaqmifolawG rJay;ydkifcGifh r&Sdapbdk h wbufuae aqmif&GufwJh wcsdefxJrSm tjcm;wbufuvnf; toufwq,fh&SpfeSpfjynfhjyD; rJay;ydkifcGifh&SdolawGtm;vHk; vufawG hrJay;edkifa&;twGuf udkvnf; pOf;pg;aqmif&Gufay;&rSmjzpfw,f? tJ'guawmh 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya'eJ htnD toufwq,fh&SpfeSpfjynfhjyD;ol edkifiHom;wdkif; rSwfyHkwif vufrSwfawG &&Sda&;bJ jzpfygw,f? tJ'geJ hywfoufvdk h 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya' yk'fr (9) rSm atmufygtwdkif; jyXmef;xm;w,f? edkifiHawmftwGif; arG;zGm;aom edkifiHom;wOD;twGuf toufwpfq,feSpf jynfhonfh ae hrSpI wpfeSpftwGif; jynfxJa&;0ef}uD;Xme. owfrSwfaom tzGJ htpnf;rsm;Y owfrSwfonfh enf;vrf;eSifh tnD rdb odk hr[kwf tkyfxdrf;olu rSwfyHkwif&rnf? cGsif;csuf? ? touf wpfq,feSpf jynfhonfhae hrSpI wpfeSpftwGif; rSwfyHk rwifedkifygu rdb odk hr[kwf tkyfxdfrf;olonf cdkifvHkaom ta}umif;jyI jynfxJ a&; 0ef}uD;Xme. owfrSwfaom tzGJ htpnf;rsm;odk havSsmufxm;&rnf? txufygOya'jyXmef;csufudk taotcsmavhvm}unfhyg? 1982 ckeSpfedkifiHom;Oya'tay:tajccH jyD; xkwfay;r,fh rSwfyHkwifvufrSwf/ vuf&Sdtac:ta0:t&qdk&if edkifiHom;pDppfa&;uyfjym; &bdk h twGuf wduswJh vkyfief;pOfudk awG h&rSmjzpfyg w,f? 'Dvkyfief;pOfawGeJ htnDom edkifiHom;pDppfa&; uyfjym;awG xkwfay;&rSmjzpfw,f? tm%mydkifawG pdwfqEN&Sdovdk xkwfay;jcifwdkif; xkwfay;vdk h r&atmif Oya'uef howfcsufawG &Sdxm;ygw,f? trsdL;om;rSwfyHkwifvufrSwf (odk hr[kwf) edkifiH om;pDppfa&;uyfjym;awGudk tJ'D Oya'yg vkyfief;pOftwdkif;xkwfray;bJ udk,fxkwfay;jcifovdk xkwfay;r,f/ eD;pyfwJh vlawGudk om xkwfay;oGm;r,fqdk&if xkwfay;ol t7m&Sd[m 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya't&jzpfap/ jypfrSKqdkif&m Oya't& rrSefoufaocHzefwnf;rSKeJ hjzpfap jypf'%f pD&ifcHoGm;&edkifw,f? 'ga}umifh jrefrmedkfifiHom; Oya'tay:rSmudk;um;jyD; edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;awG xkwfay;wm[m Oya'eJ htnDjzpfvdk hw&m;0ifovdk tJ'D Oya'xJrSmvnf; xkwfay;wJh vkyfief;pOfygxm;jyD; jzpfwm a}umifhrormrSKawG enf;edkifoavmufenf;ygvdrfhr,f? ,m,DoufaocHvufrSwfudkifxm;vJ rJay;cGihf &wmbJ qdjk yD; Oya'eJ htnDw&m;0if r[kwfbJ xkwfay;xm;wJh vufrSwf eJ hrJay;cGifh jyK xm;wmudk ekwfydwfraeoifhyg? 'D vufrSwfeSpfck &J htqifheJ hwefbdk;[m vGefpGmuGmjcm;ygw,f? ,m,DoufaocHvufrSwfudkifaqmifwJ hudpPeJ hywfoufvdk hjrefrmedkifiHa&S haersm;aumifpDu xkwf wJh xkwfjyefcsufxJrSm Network for Human Rights Documentation (Burma) (ND Burma) u pk aqmif;&&SdwJh ,m,DoufaocHvufrSwfudk udk;um;jyD;oHk;oyfxm;wmawG h&Sd&ygw,f? avhvm }unfhwJh tcg tJ'D ,m,DoufaocHvufrSwfudk/ bk&m;oHk;qljrdK he,fcGJ/ vl0ifrSK}uD;}uyfa&;eJ h 27 trsdL;om;rSwfyHkwifa&; OD;pD;Xmeu xkwfxm;a}umif;awG h&w,f? tJ'D ,m,DoufaocHvufrSwf rSm atmufygtcsufawG yg&Sdygw,f? ,m,DoufaocHvufrSwf trSwf ------------------------trnf ------------------------vlrsdL;/bmom ------------------------arG;ouU&mZf ------------------------rsufvHk;ta&mif ------------------------qHyifta&mif ------------------------zcif trnf ------------------------vlrsdL;bmom ------------------------t&yf ---------- aoG;tkyfpk -----xif&Sm;onf htrSwftom; -----------------------------------------tvkyftudkif ------------------------ae&yfvdyfpg ------------------------------------------------xdk;jrJ vufrSwf ------------------------rSwfcsuf 1? aysmufqHk;ysufpD; onfhtcg oufqdkif&m&JwyfzGJ hpcef;/ jrdK he,fvl0ifrSK }uD;}uyfa&;eSifh jynfol htiftm;OD;pD;XmerSL;&Hk;odk howif;ydk h&rnf? 2? Tuyfjym;jzifh rnfonfh edkifiHom;[k oufaocHjcif; tvsOf;rjzpfap&? 'Duyfjym;&J htqifh[m trsdL;om;rSwfyHkwifvufrSwf odk hr[kwf edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;vdk hvJ ac:a0:xm;wm r[kwfwJhtjyif “Tuyfjym;jzifh rnfonfh edkifiHom;[k oufaocHjcif; tvsSOf; rjzpfap&?” qdkwJh tcsufudk oHk;pGJxm;wm owdjyKbdk hvdkrSmjzpfygw,f? r}umao;cif&ufowWywfurS usif;yoGm;cJhwJh ZifbmabGa&G;aumufyGJrSm rJay;olwOD;wnf;uae oufaocHvufrSwf ig;ckavmufudkifjyD; rJay;wmawG vkyfaqmifoGm;wJhtwGuf uef huGufrSKawG ay:xGufaewmudk owdjyKoifhygw,f? 18? tcsdefrvHkavmufawmhwJhtwGuf edkifiHom;pDppfa&; uyfjym;awG xkwfray;edkifbl; qdkwJh ta}umif;jycsuf rdbeSpfyg;vHk;wdkif;&if;om; ppfppfawGjzpfjyD; 'DedkifiHrSmarG;/ 'DedkifiHrSm }uD;jyif;vm&Hkomru/ 'DedkifiHrSmbJ awmufavSsmuf aexdkifvm}uolawGudk,fwdkif trsdL;om;rSwfyHkwifvufrSwf (odk hr[kwf) edkifiHom; pDppfa&; uyfjym;awGudk,fpD udk,fiSr&SdwJh jyoem[m tckrS r[kwf }umaeygjyD? txl;ojzifh ajrjyef h u a0;vHoDacgifwJhausk;&Gma'oawGeJ h wdkif;&if;om; vlrsdL;awGaexdkif}uwJh awmifwef;a'oawGrSm tajctaeydqdk;ygw,f? 'DvdkvlxkawG rJay;cGifhqHk;&SHK;aewm }umygjyD? aemifudkvJ aemufxyfjynfvHk; k 28 uGswfqENcH,lyGJawG/ a&G;aumufyGJawG yHkpH trsdL;rsdL;eJ hxyfvmOD;rSmjzpfw,f? 'ga}umifholwdk htm;vHk; twGuf edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;awG xkwfay;bdk hvdkygjyD? toufwpfq,fh &SpfeSpfjynfhjyD;olwdkif; rJay;cGifh&edkifa&;twGuf 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom;Oya'eJ htnD edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;awG tjrefqHk;xkwfay;bdk hawmif;qdkoifhygw,f? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ usif;ybdk heD;uyfaejyD? edkifiHom;pDppfa&;uyfjym;awG pDppfjyD;xkwfay;aebdk h tcsdefrvHkavmufawmhbl; qdkwm[m vufcHoifhwJh ta}umif;jycsuf r[kwfyg? ,m,DoufaocH vufrSwfawG[m edkifiHom;pDppfa&;uyfjym; xkwfay;edkifa&;twGuf tajcysdL;xm;wJh tqifhjzpf w,f qdk&ifvJ edkifiHom;pDppfa&; uyfjym;awGudk &ufydkif;twGif;rSm wcgwnf; tjyD;owf xkwf ay;vdk h&edkifrSmjzpfygw,f? tpdk;&tm%mydkifawG&J hjAL&dkua&pD,EW,m;tm;enf;csufa}umifh edkifiH om;awG&J htajccHtcGifhta&;jzpfwJh rJay;ydkifcGifh qHk;&SHK;wmrsdL;rjzpfoihfyg? rJpg&if;a}ujimwJh tcsdefrSm rJqEN&SifawG[m tqdkyg rJqEN&Sifrsm;pg&if;eJ hywfoufvdk haumfr&Sif&Hk; rsm;rSm tca}u;aiGay;p&mrvdkbJ owfrSwfxm;wJh &Hk;csdeftwGif; ppfaq;cGifh &SdrSm jzpfygw,f? tJovdk ppfaq;wJhtcgrSm rJpg&if;rSm rdrd&J htrnfygryg ppfaq;&rSmomru rJ&Hkwckjcif;pDtvdkuf rdrdwdk he,fajrtwGif;rSm rdrdwdk hrod&SdwJh vleHrnfawG yg&SdaewmrsdL;awG hedkifw,f? onfvlawG b,folb,f0gawG jzpfw,f qdkwm avhvmpHkprf;az:xkwfrSKawG vkyfedkifr,f qdk&ifvnf; }udKwif umuG,fwJh enf;vrf;wck jzpfedkifygw,f? 19? qENrJay;cGifh&Sdr&SSd tjiif;yGm;rSKawG tay:b,folu qHk;jzwfrvJ? qENrJay;yGJwdkif;rSm tjiif;yGm;rSKawG &SdpjrJjzpfygw,f? tjiif;yGm;rSKawGay:vm&if b,folu wdkifwef; cGifh&Sdw,f/ b,fvdkwdkifwef;cGifh&Sdw,f/ b,frSmwdkifwef;&rSmjzpfw,f/ b,fol hrSmqHk;jzwfcGifh &Sdw,f/ tp&SdwmawGudk Oya'rSm twdtvif;az:jyxm;bdk hvdkygw,f? 1973 ckeSpfjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ Oya' tcef; (12) taxGaxG u¾rSm atmufygtwdkif;jyXmef;xm;ygw,f? yk'fr20? ? edkifiHom;jzpfrKS rjzpfrSK udpPa}umifhaomfvnf;aumif;/ tjcm;ta}umif; a}umifhaomfvnf;aumif;/ jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJwGifqENrJay;ydkifcGifh&Sdr&Sd/ tjiif;yGm;cJhvSsif oufqdkif&m jrdK he,faumfr&SiftzGJ hcGJonf qENrJay;cGifh&Sdr&Sdudk tjyD;tjywfqHk;jzwfydkifcGifh&Sd onf? odk h&mwGif ,if;uJhodk hqENrJay;cGifh&Sdr&Sd qHk;jzwfjcif;onf xdkoledkifiHom;jzpfrSK rjzpfrSK eSifh oufqdkifjcif;r&Sdap&? 2008 ckeSpfjynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya'rSm txufyg jyXmef;csufryg&Sdawmhwmudk awG h&ygw,f? arhoGm;vdk husefcJhwmawmh rjzpfedkifygbl;? ta}umif;eSpfcsufa}umifh wrifcsefxm;cJhwmvdk hoHk;oyf vdkygw,f? yxr tcsufuawmh edkifiHom;jzpfrSKrjzpfrSK udpPay:tajccHjyD; qENrJay;cGifh&Sdr&Sd qdkwJh jyoemudk aumfr&SiftaeeJ hvufcHqHk;jzwfray;jcifbl;? jzpfedkif&if 'D ta&;}uD;wJh ta}umif;&yfudk trsm;rodomatmif csefxm;cJhjcifw,f? 'kwd, tcsufuawmh 1973 Oya'rSmwHk;urJay; cGifh rjyKcJhbJ 2008 ckeSpf Oya'rSmrS rJay;cGifhjyKvmwJh ,m,DoufaocHvufrSwfukdifaqmifolawG jyoem[m 1982 ckeSpf jrefrmedkifiHom; Oya'eJ hqef husifaew,f? ,m,DoufaocHvufrSwfukdif 29 aqmifolawGjyoem udk aumfr&SifwifvmjyD; qHk;jzwfcdkif;rSmudk rvdkvm;bl;? wwd, tcsufu awmh jyoemudk ajz&Sif;ay;r,fh ,EW,m; wckwavudkrSs Oya'eJ htnDzGJ hpnf;ay;rxm;jcifbl;? wufvmwJh b,fjyoemudk rqdk jzpfovdk vufwef;udkifwG,foGm;wmu aumfr&Siftm%mydkif awGtwGuf ydkvGwfvyfjyD; wm0efcHrSK uif;rJhapw,f? b,fvdkbJ jzpfjzpf vlxktaeeJ huawmh jyoemrSeforSs/ r[kwfrw&m;vkyfwmrSeforSs awG h&Sd&if wifjyoGm;bdk h/ ajz&Sif;cGifhawmif;cHbdk h/ w&m;rSswrSK r&SdbJajz&Sif;wmawG rSeforSsudk wedkifiHvHk;od wurBmvHk;odatmif az:xkwfoGm;bdk hvdkygr,f? 20? rJ&HkrSL;rsm;tjzpf wm0efay;cef htyfjcif; qENrJay;}u&mrSm rJ&Hkw&Hkjcif;pDrSm rJ&HkrSL;awG[m ta&;}uD;wJh tcef;rSm yg0if}uw,f?bma}umifhvJ qdkawmh tJ'D rJ&HkrSm rJ&HkrSL;[m tm%mtjrifhvHk; jzpfvdk hygbJ? 1973 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ tawG ht}uHKrSmwHk;uvnf; tJ'D twdkif;bJ jzpfygw,f? rJ&Hkw&HkvHk;rSm rJay;bdk h owfrSwfxm;wJh ae&mawG/ rJyHk;awG/ rJpg&if;awG/ qENrJay;olrsm;&J hrSwfyHkwifpg&if;awG/ rJa&wGufwJh ae&mrSmoHk;bdk h yHkpHawG/ Z,m;awG/ rJjym;awG/ tp&SdwmawGudk pepfwusxm;&Sda&;/ udkifwG,fxdrf;odrf;a&;/ qENrJ ay;aepOftwGif; pepfwusjzpfatmif }uD;}uyfa&;/ qENrJay;jyD;wJhaemufydkif;rSm rJyHk;awGudk vHkjcHKrSK &Sdatmif xdrf;odrf;a&;/ rJa&wGuwJhae&mrSm yHkpHwus &Sdatmif eJ h&Sif;&Si;f vif;vif; trsm;jrifom f xifom &Sdatmif uGyfuJa&;/ a&wGufjyD;&&SdwJh &vm'fudk pepfwus xkwfjyefa}ujimay;a&; pwm awGudk wm0efcHOD;aqmif taumiftxnfaz:&ol jzpfygw,f? 'ga}umifh 'Dvdk ta&;}uD;wJhae&mrSm yg0ifOD;aqmif&r,fh rJ&HkrSL;ae&mudk ormorwf &SdjyD; b,f bufudkrSs rvdkufbJ wnfhwnfhrwfrwf }uD;}uyfaz:aqmifoGm;r,fh yk*~dKvfrsdK;awG wm0ef,lcGifh & bdk hvdkygvdrfhr,f? 1973 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ tawG ht}uHKrSmwHk;uawmh rJ&HkrSL;awGudk jrefrmhqdk&S,fvpf vrf;pOfygwDu OD;aqmifjyD; rlcsrSwfa&G;cs,f wm0efay;cJhw,f? rJ&HkrSL;awG tjzpf ppfwyfu yk*~dKvfawG wdkuf&dkuf0ifa&mufwm0ef,lwmrsdL;r&SdcJhbl;? &yf&GmrSm trsm;av;pg;cH&wJh ausmif;q&mawG/ tpdk;&Xmeqdkif&m trSKxrf;awG/ rqv ygwD0if t&yfom;awG/ tp&SdwJh yk*~dKvf awGudk wm0efay;jyD; teD;uyf &ufwdk oifwef;awG zGifhvSpfydk hcsay;cJhw,f? teSpfcsKyfajym&&if zGJ h pnf;yHktajccHOya'udk uef huGufwJh trJa&mif yHk;xJu rJawGudk rsufvSnfhjyvdkufovdk tjzLa&mif yHk;xJudk a&mufoGm;atmifajymif;vJxnfhay;bdk ht"du wm0ef,lcJholawGuawmh tJonf rJ&HkrSL; awGbJ jzpfygw,f? 30 qENrJay;onfhtcsdefwGif apgihf}unfhavhvmjcif;rsm; 1? rJ&HkzGifh ydwfonfh tcsdefrsm; rJ&HkzGifh ydwfwJ htcsdefawG[m ta&;}uD;ygw,f? bma}umifhvJqdkawmh aemufusjyD;zGifh/ aemuf usjyD;awmhrS ydwfr,f qdk&if ae hjcif;jyD;rJa&wGufbdk htcsdefr&edkifrSm jzpfvdk hygbJ? txl;ojzifh wwd, urBmedkifiH wdkif;jynfawG&J h tajccHrJ&Hkwckjcif;pDrSm qENrJawGudk vufeJ hom a&wGuf}uavh&Sdygw,f? 'Dawmh tcsdef,lbdk hvkdygw,f? rD;epfydkif;twGif; rjyD;edkifygbl;? em&Dydkif;wcsdK htcsdefukefoGm;edkifygw,f? 'D twGuf qENrawG tjyD;owfxnfh&r,fhtcsdefudk cyfapgapg}udKwif owfrSwfxm;&rSm jzpfw,f? J rarSmifcif tjyD;owfa&wGufedkifa&;twGufjzpfygw,f? 'DvdkpOf;pg;wJh wdi;f jynfawGrm rsm;aomtm; k S jzifh eHufajcmufem&D/ ckeSpfem&DavmufrSm rJawGpwifay;}u&jyD; ae hvnfydkif;rSm tqHk;owf}uw,f? tckusif;yawmhr,fh jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJrSmawmh qENrJay;csdefudk eHuf (6) em&Duae nae (4)em &D txd twGif;owfrSwfxm;w,fvdk h}um;od&w,f? nae (4)em&Dtcsdef[m tawmfaemufusae ygjyD? 'ga}umifh qENray;rSKawGudk wwfedkiforSs tapgqHk;tcsdeftwGif; jyD;qHk;oGm;atmif edk;aqmf J aqmif&Gufbdk hvdkygw,f? eHuftapg}uD;xjyD;wef;pDxm;}ubdk h/ rJ&HkzGifhwmeJ hwef;0ifoGm;jyD;rJay;bdk h/ jzpfekdif&if nae (4) em&Drxdk;cifrSmwifbJ qENrJay;wmawGudk &yfqdkif;jyD; rJpwifa&wGueia&; f kd f twGuf ab;uae }uD;}uyfaqmf}oay;oifhygw,f? qENray;wmudk &yfqdkif;wJh tcsdefeJ hqENrJjym;awGudk pwifa&wGufwJh tcsdeft}um;rSm ta}umif; J a}umif; a}umifhtcsdefjcm;rSKawG&Sdae&if / qdkvdkwmuawmh nae (4) em&Dxdk;jyD;jyD;jcif;rSm qENrJawG udk pwifa&wGufedkifjcif; r&Sdbl; qdk&if naearSmifpysdL; tcsdefa&mufoGm;ekdifygw,f? nae (6) em&D avmufa&mufrS qENrJawGudk pwifa&wGufedkifjyDq&ifawmh rormrSKawG/ rJvdrfrSKawG/ rJajymif;rJvGJ kd awG vkyfjyD;tpg;xdk;xnfhwmawG jzpfyGm;bdk htawmfudk tvm;tvm&SdoGm;jyDvdk hajym&rSmjzpfw,f? rv$Jra&SmifomwJh ta}umif;awGa}umifh tJ'D tcsdefavmufa&mufrSom rJpwifa&wGufedkifjyD qdk&if awmh apgihf}unfholawG[m txl;owdxm;bdk hvdktyfygw,f? tJovdk bma}umifh tcsdefaemufus jyD;rS rJa&wGuf&w,f qdkwmudkvnf; pepfwus rSwfwrf;wifxm;bdk hvdkrSmyg? 2? rJay;jcif; rJay;bdk hwef;pDapgihfae}uwJh tcsdef/ rJay;ae}uwJh tcsdefrSm rJ&Hky&0k%ftwGif;rSma&m/ rJ&HkteD;w0dkuf rSmyg rJ&Hk;wm0ef&SdolawG r[kwf}uwJh a'oqdkif&mtm%mydkifawG/ etz vufudkifwkwfawG/ &Sdr&SdeJ h olwdk hb,fvdk taetxm;eJ h&yfwnfvSKyf&Sm;ae}uw,fqdkwmudk owdjyKavhvm &rSmjzpfygw,f? qENrJ ay;ae}uwJh tcsdefrSm rJ&HktwGif;rSma&m/ rJ&Hky&0k%ftwGif;rSmyg tpdk;&tm%mydkifawG&J h vuf eufudkif tapgifht}uyfawG xm;cGifhr&Sdygbl;? 'grsdL;udk edkifiHwum pHcsdefpHn$ef;awGt& vufrcHygbl;? vufeufudkif vHkjcHKa&;tapgifhta&SmufawG[m rJ&HkeJ hteD;w0kduf rvSrf;rurf;ae&mawGrSmom ae &m,l apgifh}uyfay;}u&rSmjzpfw,f? wcsdefxJrSm qENrJay;aepOfrSm yÉdyuQeJ h&kef;&if;qefcwfawG jzpfatmifvkyf/ jyoem&Sm jyD; w&m;cH tjzpf edkifiHa&;ygwDawG eJ h &dk;om;wJh vlxkawGudk pGyfpGJwmawG vkyfvmedkifygao;w,f? wwfedkif 31 tydkif; (4) orSs yÉdyuQeJ h&kef;&if;qefcwfawG rjzpfapbJ rJay;wmjyD;qHk;oGm;atmif owdjyKxdrf;odrf;ay;bdk h vdkrSmyg? yÉdyuQeJ h&kef;&if;qefcwfawG vkyfolawG&Sdae&ifvnf; b,folawGu vkyfw,f/ b,fvdk jyoem&SmjyD; vkyfw,fqdkwmudk rSwfwrf;wifbdk hvdkygvdrfhr,f? 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJOya' tcef; (10) wm;jrpfcsufeSifh jypf'%f tcef;rSm ygwJh jy Xmef;csufawG teuf atmufygtcsufw&yfudk qENrJay;aepOfumvrSm ydkjyD;owdxm;bdk hvdktyf ygw,f? 24 (Z)? ? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJudk ysufjym;ap&ef rJ&HktwGif;Yjzpfap/ rJ&Hky&0k%f twGif;Yjzpfap/ trsm;jynfolwdk heSifhoufqdkifaomae&mYjzpfap/ yk*~vdu ydkifae&mYjzpfap a[majymjcif;/ pg&Gufpgwrf;urf;vSrf;jcif;/ ydkpwm toHk;jyKjcif;/ odk hr[kwf qENrJay;jcif;udk tjcm; wenf;enf;jzifh aeSmuf,Sufjcif;? tJ'DOya'jyXmef;csuf&J ht"dutcsufuawmh jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJudk ysufjym;ap&ef qdkwJh tcsuf jzpfygw,f? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJudk ysufjym;atmifrvkyforSsumvywfvHk; 'D Oya'eJ h ndpGef;jcif; vHk;0r&Sdbl;? zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKa&; rjyKa&;eJ hpyfvSsOf;jyD; vkywJh jynfvHk;uGswfqENcH f ,lyGJrSm vlxk[m twnfjyKwJh qENrJ xnfhcGifh&Sovdk/ uef huGufwJh qENrJvnf; xnfhcGifh&Sdw,f? d zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKwJ hrJxnfhyg/'grSr[kwf uef huGufwJhrJxnfhygvdk htrsm;jynfolwdk h eJ h oufqdkifwJh ae&mrSmjzpfap/ yk*~vdu ydkifae&mrSmjzpfapvSHK haqmfpnf;&Hk;cGifh&Sdw,f? 'g[m b,f Oya'jyXmef;csufudkrSs csdL;azgufjcif;r&Sd/ Oya'eJ hnDwJh vkyfaqmifcsuf jzpfygw,f? avhvmoltpktzGJ hawG[m rJ&Hkwckjcif;pDtvkdufpkzGJ hxm;edkif&iftaumif;qHk;jzpfygr,f? rJqENay;wJh wae hwmtwGif; qENrJay;csdefpkpkaygif; &Spfem&D&w,f qdkygpdk h? rdrdwdk htpktzGJ hrSm pkpkaygif;&SpfOD;&Sd w,fqdk&if wem&Dudk wOD;uspD/ wq,fhajcmufOD;&Sw,fqdk&if em&D0ufudk w}udrf wOD;uspDrJ&HkxJ d udk 0ifjyD;rJay;oifhygw,f? t"dutcsufuawmh avhvmoltpktzGJ hrSmyg0ifwJh wOD;jcif;pDtvSnfh us 0ifa&mufrJay;jcif;tm;jzifh rJ&HkxJrSm bmawGjzpfysufaew,f qdkwmudk tqufrjywfodedkifbdk h ygbJ? aemufwenf;uawmh qENrJay;jyD;jyefxGufvm}uwJh vlxkawGudk ar;jref;wmbJjzpfygw,f? tJ'g tjyif rJ&Hkwm0ef&SdolawGxJrSm rdrdwdk heJ hcifrif&if;eSD;olawGudk csnf;uyfxm;jyD; rJqENay;yGJtm; vHk;jyD;oGm;wJh tcsdef tdrfrSmoGm;a&mufawG hqHkvdk hjzpfap/ tjcm;wae&mrSmcsdef;awG hvdk hjzpfap xyf rH ar;jref;wmjzpfygw,f? rJ&HkxJrSm bmawGjzpfysufaewmqdkwmudk odbdk h}udK;pg;wJhenf;vrf;awG xJrSm rJ&HkxJudk 0ifa&mufjcif; r&SdbJ rJ&HktjyifcyfvSrf;vSrf;uae apgihf}unfhjyD; tuJcwfwmvnf; yg0ifygw,f? 'DvdkvkyfwJ henf; [m tenf;qHk;tm;jzifh vlwOD;xJu rJ&Hkw&HkxJrSm eSpf}udrfvma&mufrJay;/ ray; odcGifh&edkifw,f? rJ&Hkwm0ef&SdolawGeJ htm%mydkifawG qufqefa&;vkyf}uyHkudkvnf; jrifawG hcGifh&edkifygw,f? rJ&HkxJudk rJqEN&Sifpg&if;xJrSmrygwJh trsdL;trnfrod yk*~dKvfawG 0ifxGufrSKawG&Sdae&ifvnf; rSwfom;cGifh&edkif w,f? edkifiHwumowif;axmufawGbJjzpfjzpf/ jynfwGif;owif;axmufawGbJjzpfjzpf 0ifxGufjyD; owif;pHkprf;rSK &Sdr&Sd/ 0ifcGifh&r&/ rJay;aewmawGudk avhvmcGifhjyKrjyK/ "gwfyHk&dkufcGifhjyKrjyK/ rJqENay; jyD jyefxGufvlwJ hrJqEN&SifawGudk awG h qHkar;jref;cGifhay;ray;/ pwmawGeJ htwl b,fowif;Xmeu owif;axmufudk awmh tcGifhta&;tm;vHk;ay;w,f/ b,fowif;Xmeu owif;axmufudkawmh b,ftcGifhta&;avmufudkbJay;w,f/ b,fowif;Xmeu owif;axmufudkawmh rJ&HkxJudkawmif 0ifcGifhrjyKbl; pwmawGudk avhvmcGifh &ekdifygw,f? 32 3? edkifiHwum apgifh}unfha&;tzGJ hrsm;vma&mufavhvmjcif; a&G;aumufyGJawG/ jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJawGeJ hywfoufvdk hedkifiHwum apgihf}unfha&;tzGJ hawGudk etzu vma&mufavhvmcGifhjyKr,fh t&dyfta,mifrsdL; rawG h&ao;ygbl;? 'gayr,fh 'DvdkbJ avhvmcGifh rjyKbJxm;vdrfhr,f vdk huHaouHr rajymedkifyg? etz taeeJ holwdk hvkyfaqmifcsufawG/ jyifqifxm;rSKawG ydkifavmufjyDvdk h,lq&if olwdk hpdwf}udKufa&G;cs,f owfrSwfxm;wJh rJ&HktcsdL hrSm edkifiHwumudk vma&mufavhvmcGifhay;wmawG vkyoGm;ekdifygw,f? bma}umifhvJqdkawmh zGJ hpnf; f yHktajccHOya'udk twnfjyKvdkufw,f vdk ha}ujimjyD;wJhaemufrSm edkifiHwum&J htodtrSwfjyKrSKudk awmif;cH&rSmrdk hbJjzpfygw,f? tJ'Dvdkjzpfvm&if rdrdwdk havhvmapgihf}unfha&;tzGJ h awG taeeJ h a&m/ vlxktaeeJ hyg tcGifhaumif; ,ledkifbdk hvdkygr,f? tcGifhaumif;,lw,f qdkwmuawmh edkifiHwum tzGJ htpn;fawGu vma&muf avhvmolawGudk csnf;uyfjyD; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJwckvHk;eJ hywfoufjyD; rjzpfoifhwJh tcsufawG/ rw&m;wJh vkyfaqmifrSKawG/ uvdefuuspfuswmawG/ pojzifh awG h&SdwmawG rSeforSsudk yGifhyGifhvif; vif; aqG;aEG;&Sif;jyvdkufbdk hvdkygr,f? 4? rJyHk;rsm;udk csdwfydwfjcif; uarBm'D;,m;edkifiH&J htawG ht}uHKt& csdwfudk owWKyHk;ay:rSmwdkuf&dkuf cwfjyD;rydwfygbl;? yxrOD;pGm txl;pDrHjyKvkyfxm;wJh wcgoHk;yvyfpwpf}udK;wrsdK;eJ h rJyHk;udk av;bufpvHk;uae odkif;jyD;csnfaeSmif &ygw,f? tJ'D}udK;&J ht&Snf[m rJyHk;udk wywfywfrd&HkuGufwd wdkif;wmjyD; xkwfvkyfxm;w,f? tJ'D yvpfpwpf}udK;&J hcdkifrmrSK[m tawmfudk tHh}op&maumif;w,f? vuftm;oufoufeJ hqGJjzwfvdk h uawmh b,fvdkrS rjywfedkifbl;? }udK;&J hwbufxdyfrSm 0vHk;uGif;i,fyHkpHrsdL;vkyfxm;jyD; tjcm; wbufrSm tJ'D 0vHk;uGif;i,fxJudk xdk;oGif;&vG,fatmif tcGsefyHkpHvkyfxm;w,f? tcGsef&SdwJh }udK; bufjcrf;rSmawmh ig;yg;[uf 'grSr[kwf rSsm;o¾mef txpfuav;awG &Sdw,f? yvpfpwpf}udK;udk rJyHk;rSmywf/ wbufp uGif;uav;xJudk tjcm;wbufp tcGGsefuav;eJ hxdk;oGif;jyD; wif;wif;qGJ vdkufwJh tcgrSm csnfaeSmifjyD;om; jzpfoGm;jyD? wbufptcGsefuae tjcm; wbufp uGif;xJudk xdk;oGif;vdkufwJhtcgrSm t0ifbJ&Sdw,f? txGufr&Sdawmhbl;? yHkpHrysufwJhenf;eJ hjyefqGJxkwfvdk h r&edkifawmhbl;? rJyHk;udk cdk;jyD;zGifhr,fh vltaeeJ htJ'Dyvpfpwpf}udK;udk jzwfvdkuf&HkuvGJvdk hbmrS vkyfvdk hr&edkifbl;? jzwfjyD;&ifvnf; jyefqufvdk hrjzpfedkifbl;? vuf&majc&mysufoGm;jyD? rJcdk;wJh tEW&,fu umuG,fbdk hpDpOfwJhtcgrm yvpfpwpf}udK;wckxJom ruao;ygbl;? yvyf S pwpf}udK; qufxm;wJhae&may:rSm csdwfeJ hydwfygw,f? tJ'D csdwftay:rSm rJqENe,fajr aumf r&Sif wHqdyfwHk; cwfeSdyfw,f? tJ'D wHqdyfwHk;eJ hqufaewJh puULay:rSm rJ&Hkwm0ef&SdolawGu vuf rSwfxdk;}uw,f? rJcdk;r,fh ol wOD;xJ taeeJ h vlrodatmif tpg;jyefvkyfxm;bdk hb,fvdkrS rjzpfedkif avmufwJh txd pDpOfxm;wmyg? 33 5? rJyHk;rsm; xm;&Sd&mae&m qENrJ ay;aepOf tawmtwGif;rSm rJyHk;awGudk b,fae&mrSmxm;rvJ qdkwm ta&;}uD;vSygw,f? 1973 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJrSmwHk;u rJ&Hkw&HkxJrSmbJ rJay;bdk htcef;i,fuav;awGudk cGJxm; w,f? tJ'DwHk;u rJyHk;eSpfyHk;pepfudk oHk;w,f? tjzLyHk;eJ htrJ yHk;yg? zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk axmufcH &if tjzLyHk;xJxnfh/ uef huGuf&iftrJyHk;xJxnfh? rqv ygwDu rJ&HkrSL;awGudk oifwef;ay;wJhtcgrSm tjzLyHk;awGudk tcef;i,f&J htayguf0rSm uyfjyD;xm;/ trJyHk;awGudk tcef;i,f twGif;ususae&m rSmxm;? onfvdkxm;cdkif;cJhw,f? rJxnfhbdk howfrwfxm;wJh tcef;i,fawG&J hwHcg;0rSm vdkufugawG S uyfxm;ckdif;w,f? rJay;wJh tcef;i,fawG&J htjyifbufrSm a'oqdkif&mtm%mydkifawG/ rJ&Hkwm0ef &SdolawG apgifh}unfhaew,f? rJay;olwa,muf[m rJxnfhwJh tcef;i,fxJudk vdkufumzGifhjyD;ajc wvSrf;0ifvdkuf&HkeJ htjzLyHk;udk wef;jyD;awG h&atmif pDpOfxm;wmjzpfw,f? axmufcHrJay;r,fqdk&if tjzLyHk;udk awG hawG hjcif;rJxnfhjyD; jyefxGufvm&HkbJ? tcsdef,lp&mta}umif; vHk;0r&Sdbl;? uef huGuf rJay;bdk htrJyHk;xJudk rJxnfhjcifw,f qdk&ifawmh tcef;i,f&J htwGif;ydkif;xJudk enf;enf;uav; vSrf;jyD; 0if&r,f? tcsdefenf;enf; ,l&r,f? 'gqdk&if tjyifrSmxdkifapgifh }unfhaewJh tm%mydkifawGu b,fol[mawmh axmufcHrJtaeeJ htjzLyHk;xJudk xnfhw,f? b,fol[mawmh uef huGufrJjzpfwJh trJyHk;xJudk xnfhw,f qdkwmudk odedkifw,f? 'Dvdkenf;eJ hawmf&Hkwef&Hk vlxkawGudk jcdrf;ajcmufjyD; axmufcHrJ tjzLyHk;xJudk xnfhcdkif;apcJhwmjzpfygw,f? rJxnfhbdk htcef;i,fuav;awG owfrSwf/ rJyHk;awGudk tJ'D tcef;i,fawG twGif;rSmxm;&SdjyD; rJay; apwJ pepf[m zGJ pnf;yHtajccHOya'udk twnfjyKapvdkwJh tm%mydkifawGbufu uvdefusvdk h& h h k atmif vkyfxm;wmjzpfygw,f? 1974 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKrJ &,lcJhpOfwHk;u tJ'D tcsuf[m t"du jzpfcJhw,f? b,fvdkvJ qdkwm&Sif;jyygr,f? h hf tJ'D tcsdefwHk;u rJyHk;awGudk oHk;xyfom;jym;eJ hvkyfxm;cJhjyD; zifydwfwJh tjym;&J a'giav;a'gifhrSm oH av;csuf&dkuf&r,fh tpg;/ a'gifhwa'gifhrSm oHwcsufxJudkom cyf}uyf}uyf&dkufxm;apcJhw,f? rJ&HkpwifzGifhwJh tcsdef/ a&mufvmwJh y&dowfa&S hrSm tJ'D rJyHk;awGxJrSm bmrJrS }udKwifxnfhxm; wm r&SdwJhta}umif; rJ&Hkwm0ef&SdolawGu rJyHk;awGudk arSmufvSefjy/ acgufjy }uw,f? rJyHk;awGudk vlxk vufxJudk xnfhjyD; ppfaq;cdkif;wmrsdL;awmh rvkyfcJhbl;? 'ga}umifh rJyHk;awGudk zGifhvdk hydwfvdk h &atmif vkyfaqmifxm;jcif; &Sdr&SSd/ rJqEN&SifawG taeeJ h}udKwif odedkifcJhjcif; r&Sdbl;? omreftm; jzifh }unfhvdkuf&if rJyHk;awG[m bmrS ajymp&mrvdkatmif aumif;rGefaewm awG h&w,f? rJxnfhaewJh tcsdefrSmrJ&Hk;rSL;wOD;wnf;udkom tJ'D rJxnfhwJ htcef;i,fxJudk 0ifcGifhay;xm;w,f? ta}umif;jycsufuawmh qENrJawGudk pepfwus xnfhxm;jcif;&Sdr&Sd/ rJyHk;tjyifrSm rJjym;awG xGufus aerae/ rJyHk;awGudkzsufqD;xm;cJhwm&Sdr&Sd pwmawGudk }uyfrwfppfaq;bdk htwGuf jzpfw,fvdk hqdkyg w,f? vufawG hrSmusawmh rJ&HkrSL;awG[m rJxnfhwJh tcef;i,fuav;awGxJudk 0if}unfhjyD; trJyHk; awGudk vufeJ hr/ tjyifur}um;atmif tomuav;acguf}unfh/ vSKyf}unfh&w,f? trJyHk;xJrSm rJawG &SdaejyDqdk&if wbHk;bHk;eJ htoH}um;&wmudk;? 'DtcgrSm b,fbufvufeJ hrJyHk;&J htv,fydkif;udk wif;wif;udkif/ jyD;awmh oHwacsmif;xJeJ hrJyHk;atmufajcrSm uyfjyD;&dkufxm;wJh oHk;xyfom;jym;udk nmbufvufeJ hvSnfhjyD;zGifh/ xGufusvmwJh trJyHk;xJu rJawGudk tjzLyHk;xJajymif;xnfh/ onfvdk vkyfay;jyD; 1974 zGJ hpnf;yHktajccHOya'udk twnfjyKay;cdkif;cJhwmjzpfygw,f? tck 2008 ckeSpfrSm usif;yr,fh qENcH,lyGJrSmawmh 'Denf;udk xyfjyD;oHk;jcifoHk;r,f? tjcm;enf;wenf; 34 ajymif;jyD; oHk;jcifvJoHk;r,f? b,fvdkbJjzpfjzpfrJyHk;awGudk b,fvdkvkyfovJqdkwm&,f/ rJay;aewJh tcsdef/ rJay;jyD;p eJ h rJudkra&wGufcif tcsdefawGt}um;rSm/ rJyHk;awGudk rJ&kH&J hb,fae&mrSm/ b,fvdk xm;&Sdw,f qdkwmawG[m odwfudk ta&;}uD;vSygw,f? eHuf ajcmufem&DrSm pwifrJay;jyD; tqHk;rowfao;cif ae hvnfpgpg;bdk hem;wJhtcsdef ay;edkifw,f? tJ'D tcsdefrSm rJyHk;awGudk b,fae&mrSm b,fvdkxm;&Sdw,f qdkwmudk tqufrjywfavhvmapgifh }unfh edkifbdk hpDpOfoifhw,f? jzpfedkifajctrsm;qHk;uawmh rJy;kH awGukd wenf;enf;eJ hzGifhedkifydwfedkif atmif pDpOfxm;&Sd/ rdepfydkif;uav;vpf[medkifwJh tcsdefwcsdef&atmif zefwnf;/ uef huGufrawGudk J axmufcHrJtjzpfajymif;oGm;atmifvkyfedkifbdk hvkyfief;pOfcsrSwfxm;rSm aocsmoavmufjzpfygw,f? 6? uef huGufrJrsm;udk axmufcHrJtjzpfodk hajymif;vJjcif; uef huGufrJawGukd axmufcrJtjzpfajymif;atmifvkyf&mrSm 1973 ckeSpfwHk;u enf;vrf;udk txuf H rSm wifjycJhjyD;ygjyD? csKyfjyD;ajym&&if trJyHk;xJu rJawGudk tjzLyHk;xJajymif;xnfjh yD; axmufcrJjzpfoGm; H atmif rJ&HkrSL;awGu vkyfay;cJh}uwmvdk hajymedkifygw,f? tckw}udrf 2008 ckeSpfrSmawmh 'DxufydkjyD; tao;pdyfaumif; pdyfvmedkifygw,f? tjzLyHk;/ trJyHk;rxm;awmhbJ tjcm;edkifiHrsm;rSmvdkbJ rJyHk;wyHk; xJxm;&SdwmrsdL;vnf; jzpfoGm;edkifygw,f? tjzLyHk;/ trJyHk;xm;pOfwHk;uawmh rJjym;rsm;udk tydk aqmif;udkifxm;p&mrvdkbJ rJwrsdK;xJudkbJ yHk;ajymif;xnfhay;vdkufwmyg? 'ga}umifh tjzLeJ htrJudk oma&wGuf&w,f? rJjym;ay:u trSwftom;udk bmrSajymif;vJp&mrvdkbl;? rJqEN&Sifu rJjym; ay:rSm bmrSa&;jcpfp&m rvdkbl;? }unfhp&mawmif rvdkbl;? trJyHk;eSifh tjzLyHk; udk,f}udKufwJh rJyHk;xJ xnfhvdkuf&HkygbJ? rJjym;taeeJ hajym&&if tjzLyHk;xJu rJjym;awGeJ htrJy;kH xJu rJjym;awG[m twl wlygbJ? 'gu rJyHk;eSpfyHk;oHk;wJh pepf7J hxl;jcm;csufyg? rJyHk;udk wyHk;xJxm;&SdjyD; qENrJay;cdkif;r,fqdk&ifawmh rJjym;ay:rSm rJqEN&Sifu a&;jcpfay;bdk hvdkygvdrfh r,f? wcsdK hu axmufcHw,fqdkwJ htrSwftom; (ausmif;awGrSm ocsFmwGuf&mrSm trSefay;avh f d h hGf &SdwJh trSwtom;rsL;) a&;jcpfr,f? wcsKd u uef uuwJh trSwftom; (}uufajccwf vuQ%m) a&;jcpfr,f? rJyHk;wyHk;xJrm axmufcwhJ rJjym;a&m uef huGufwJh rJjym;a&m a&mjyGrf;aer,f? tJ'D S H tcgrSm rJa&wGufjcif; rjyKcifrSm rJyHk;xJu uef huGufwJh rJjym;awGudk z,fxkwfjyD; axmufcHrjJ ym; awGeJ hb,fvdktpg;xdk;edkifrvJ? jzpfedkifajct&SdqHk;uawmh 1973 ckeSpfwHk;uvdkbJ rJ&HkrSL;jzpfap/ rJyHk;awGudk udkifwG,fxdrf;odrf;cGifh&Sd wJh rJ&Hkwm0ef&Sdol wOD;OD;jzpfap/ uef huGufrawGuae axmufcHrJawG tjzpfajymif;oGm;atmif J vkyfwJh enf;vrf;wckbJ&Sdygvdrfhr,f? 1973 ckeSpfwHk;ueJ hrwlwmu tJonfw;kH u rJ&rL;vufxJ kH S rSm bmrJwjym;rS tydkaqmifxm;p&mrvdkbl;? rJxnfhwhJtcef;i,fxJudk 0ifoGm;/ trJyHk;xJurJ awGudk tjzLyHk;xJ ajymif;xnfhay;vdkuf&HkygbJ? tck 2008 ckeSpfrSmawmh rJyHk;wyHk;xJrSmbJ axmuf cHrJa&m uef huGufrJyg a&maerSm jzpfwma}umifh tvG,fwula&$ hajymif;xnfh&HkeJ h&edkifrSm r[kwf awmhbl;? uef huGufrJawGudk xkwfjyD; aemufxyf axmufcHrJ topfawGeJ ajymif;vJ tpg;xdk;awmh h rSom &edkifrSm jzpfygw,f? 35 &? rJpg&if;rsm; eSifh rSwfwrf;rsm; wu,fawmh txufygtwdkif; uef huGufrJawGudk axmufcHrJtjzpf ajymif;vJwmawG rvkyfedkif atmif rJqENe,fajrwdkif;rSm &SdwJhrJ&Hkwdkif;rSm wduswJh pg&if;Z,m;awG xm;&Sd&ygw,f? rJqENay; ydkifcGifh &SdolOD;a& vlwaxmif&Sd&if qENrJjym;waxmifbJ &Sd&ygr,f? tydkaqmif;rJJjym;awG &Sdr,f qdk&ifvnf;/ tJonftwGuf pg&if; twdtus &Sd&w,f? tydkaqmif;rJjym;awGudk b,fae&mrSm xm;&Sdw,f? b,folu udkifwG,fxdrf;odrf;w,f qdkwm rSwfwrf;awG &Sd&ygw,f? tJ'D rSwfwrf; awGudk ppfaq;cGifh&r,f qdk&if/ 'grSr[kwf w&m;0ifppfaq;cGifhr&ayr,fh rJ&HkrSm wm0ef&Sdol wOD;OD;udk csnf;uyfpnf;&Hk;jyD; odatmifvkyfedkifr,fqdk&if rJvdrfrSK/ rJajymif;vJxnfhoGif;rSKawGudk az:xkwfcGifh &edkifygvdrfhr,f? 8? qENrJay;jcif;udk a&$ hqdkif;jcif;eSifh zsufodrf;jcif; qENrJay;jcif;udk a&$ hqdkif;jcif;eSifh zsufodrf;jcif; pwmawGeJ hywfoufvdk hetz &J h 2008 ckeSpf jynfvHk; uGswfqENcH,lyGJ Oya'tcef; (&) rSm atmufygtwdkif; az:jyxm;ygw,f? 20 (u)? obm0ab;tEW&,fa}umifhjzpfap/ vHkjcHKa&;ysufjym;onfh tajctaea}umifhjzpfap/ tjcm; ab;tEW&,f wckcka}umifhjzpfap/ vGwfvyfI w&m;rSSswaom qENcH,lyGJudk wnfjidrfpGm usif;yedkifjcif; r&SdvSsif/ yk'fr(6) yk'rcGJ (C) t& owfrwfxm;aomumvtwGif; qENrJ f S ay;edkifa&;twGuf/ oifhavsmfonfh ae h&ufodk hw}udrfa&$ hqdkif;edkifonf? xdk hjyifrJ&Hkrsm;udk vnf; rdrdoifhavsmfonf xifjrifonfh ae&modk hcsufjcif;a&$ hajymif;edkifonf? 20 (c)? rJ&Hkw&HkwGif qENrJay;&ef owfrSwfxm;aom ae h&ufY qENrJay;cGifh&Sdolrsm;u yk'frcGJ(u) yg ta}umif;wpHkw&ma}umifh qENrJay;jcif;rjyKvkyfedkifvSsif rJ&HktzGJ honf qENrJay;jcif;udk a&$ hqdkif;a}umif; a}ujim&rnf? qENrJay;aepOf a&$ hqdkif;&vSsif rJ&HktzGJ honf qENrJay;cGifh &Sdol ig;OD;. a&S harSmufwGif rJyHk;rsm;udk vHkjcHKpGmydwfxm;jyD; ,if;jzpfpOfudk oufqdkif&m &yfuGuf odk hr[kwf aus;&Gmtkyfpk aumfr&SiftzGJ hcGJodk hcsufjcif;wifjy&rnf? ,if;aumfr&Sif tzGJ hcGJonf rdrd. axmufcHwifjycsufeSifhtwl jrdK he,f aumfr&SiftzGJ hcGJodk htpD&ifcH wifjy &rnf? 20 (*)? &yfuGuf odk hr[kwf aus;&Gmaumfr&SiftzGJ hcGJonf a&G hqkdif;a}umif;a}ujimcJhonfh rJ&HkwGif qENrJay;&efusefaeonfh qENrJay;cGifh&Sdolrsm; qENrJay;&ef ae h&ufeSifh ae&mudk yk'fr(6) yk'frcGJ (C) t& owfrSwfxm;aom umvtwGif; &ufw&uf owfrSwfI a}ujimay; &rnf? yk'fr 20 (c) rSmygwJ hjyXmef;csufawG teuf atmufyg pga}umif;udk avhvm}unfhyg? qENrJay;aepOf a&$ hqdkif;&vSsif rJ&HktzGJ honf qENrJay;cGifh &Sdol ig;OD;. a&S harSmufwGif rJyk;H rsm;udk vHkjcHKpGmydwfxm;jyD; ------tJ'D tyk'ft& qENrJay;aepOfa&$ hqdkif;wmudk &nfn$ef;w,f? 'Dawmh rJay;wJhvlu ay;jyD;aejyD/ ray;&ao;wJh vlawGvJ usefaeao;wJ h oabmoufa&mufw,f? rJyHk;rsm;udk vHkjcHKpGmydwfxm;jyD; vdk haz:jyxm;wJh twGuf qENrJay;jyD;om;vlawG&J hrJawGudk rJyHk;xJrSm qufvufxm;&Sdxdrf;odrf;xm; 36 w,f vdk hem;vnf&rSmjzpfw,f? onfawmh rJyHk;awG&J hvHkjcHKa&;[m vGefpGm ta&;}uD;vmygw,f? jyD;awmh yk'r 20 (C) rSmvnf; atmufygtwdkif; az:jyxm;jyefygw,f? f a&$ hqdkif;onf hae h&ufwGif qENrJay;&mY rJyHk;topfudk toHk;jyK&rnf? yk'fr 20 (c) eJ h(C) udk aygif;pyfjyD; em;vnf&r,f qdk&ifawmh qENrJay;jyD;om;vlawGudk qufjyD;ay; cGifh rjyKawmhbl;? ray;&ao;olawG qufvufrJay;}u&r,f? tJovdk rJqEN&SiftopfawGqufvuf rJay;}uwJhae&mrSm rJyHk;topfawGudk toHk;jyKoGm;r,f? csKyfjyD;ajym&&if yxrrJay;wJh&ufu&&SdcJhwJh qENrJawGudk 'kwd,rJay;wJh&ufrSm &&SdwJh qENrJawGeJ haygif;pyfjyD; a&wGufoGm;r,f qdkwJ hoabmudk jyXmef;xm;wmjzpfw,f? rJay;wJh&uf eSpf&ufaygif;jyD;rS rJa&wGufr,fh oabmjzpfw,fvdk h bma}umifhoHk;oyfwmygvJ? Oya'xJrSm rJ&kHudk b,fvdkbJ a&$ hajymif;onfjzpfap/ qENrJjym;awGudk rJxnfhwJh ae hrSmbJ wae h twGif; ae hjcif;jyD; a&wGuf&r,f qdkwJ hjyXmef;csuf ryg&SdwmuvJ ta}umif;w&yf jzpfygw,f? 'Dtcsufudk ydkjyD;xif&Sm;apwJ hjyXmef;csufudk etz &J hqENcH,lyGJOya' tcef;(8) qENrJa&wGufjcif; qdkwJh tcef;rSm atmufygtwdkif;jyXmef;xm;wmudk awG h&w,f? yk'fr (22) ? yk'fr (20) yk'frcGJ (*) t& a&$ hqdkif;owfrSwfaom ae h&ufwGif usef&Sd aeao;aom qENrJay;cGifh&Sdolrsm;xHrS qENrJ qufvuf&,l&rnf? xdkqENrJ&,lonfh rJ&Hk ydwfjyD;rSomvSsif ,if;rJ&HkrS qENrJrsm;udk yk'fr (20) yk'frcGJ (c) t& vHkjcHKpGm ydwfxm;aom rJyHk;rsm;&Sd qENrJrsm;eSifh aygif;I a&wGuf&rnf? 'ga}umifh 'Dae&mrSm aocsmoGm;wJh tcsufu rJxnfhxm;jyD;om; rJyHk;awGudk nodyfxm;bdk hvdktyf wJ tajctaeawG &Svmediw,f qdwmygb? 'gayr,fh Oya'xJrSm rJyHk;awGudk nodyfxm;r,fqdk&if h d kf k J b,fvdkxm;&r,f qdkwJh wduswJh jyXmef;csufawG ryg&Sd jyefbl;? 'ga}umifh nodyfxm;wJh rJyHk;wdkif;rSm rormrSK/ rJvdrfrSK/ uef huGufrJuae axmufcHrJtjzpf ajymif;vJrSK awG jzpfvdrfhr,f qdkwm&meKef; jynfh avmufeD;eD; cef hrSef;vdk h&w,f? 'D twGuf avhvmvdk h&atmif wjcm;edkifiH awGrSm b,fvdk vkyfaqmifw,f qdkwmudk wifjyvdkygw,f? 9? nodyf&efvdktyfaom rJyHk;rsm; (uarBm'D;,m;edkifiH tawG ht}uHK) qENrJay;jcif;qdkif&m jyXmef;xm;wJh Oya' odk hr[kwf vkyfxHk;vkyfenf;eJ htnDowfrSwfxm;wJh ta}umif;wpHkw&ma}umifh rJyHk;awGudk qENrJay;jyD;wJ hae hrSmbJ csufjcif;/ ae hjcif;jyD; ra&wGufedkif bl;qdk&if rJyHk;awGudk vHkjcHKpGmxm;&Sdbdk htxl;vdktyfvmygw,f? txl;pDpOfxm;wJh yvpf pwpf}udK;eJ h ywf/ csdwfydwf/ csdwfay:rSm aumfr&SifwHqdyfcwfeSdyf/ vufrSwfxkd;xm;jyD; tqifoifhjzpfaewJh rJyHk;udk qefwwif;cGJcef hqef hwJh tom;xlxl yvyfpwpftyf}uD;awGxJudk xnfh&ygw,f? tJ'D tdyf}uD;awG d udkvnf; rJyHk;awG xyfbdk htwGufudkom oD;oef hxkwfvkyfay;xm;wmyg? yvpfpwpftdyf}uD;awG &J ht0udkywfjyD;csnfaeSmifbdk h}udK;vJ tdyf}uD;rSmuyf&ufwcgxJ ygjyD;jzpfw,ff? tJ'D}udK;awG[mvnf; rJyHk;udk yxr ywfjyD;csnfaeSmifwJh yvyfpwpf}udK;awGvdkbJ jyefjyD;jznfvdk hr&atmif pDpOfxm;w,f? Sf rJyHk;udk tdyfxJxnfh }udK;eJ hcsnfjyD; aemufwcg csdwfxyfydwf/ wHqdyf&dkuf/ vufrwx;kd }u&ygao; 37 w,f? tJ'gawG tm;vHk;jyD;rS rJyHk;udk odrf;qnf;wJh taetxm;udk a&mufygw,f? rJyHk;udk b,fae&mrSm odrf;rvJ qdkwJh udpPuvJ ta&;}uD;ygw,f? vHkjcHKrSKudk pdwfcs&atmif rJyHk;udk bmoma&;eJ hqdkifwJh taqmufttHkawG rSm odrf;avh&Sd}uw,f? rJyHk;tdyf}uD;udk tcef;xJ rxnfhcif odrf;r,fh tcef;&J hvHkjcHKrSKudk taotcsm ppfaq;&w,f? rsufeSm}uufu (odk hr[kwf) }urf;jyif u (odk hr [kwf) eH&Hu azgufjyD;awmh tjyifuvlrodatmif tcef;xJ 0ifedkifajc&Sdr&SSd pepfwus ppfaq; bdk hvdkygw,f? tcef;&J htaetxm;vHkjcHKrSKaumif;jyDqdk&if tcef;wHcg;udk xyfrHppfaq;&ygr,f? wHcg; ajrmufvufawGudk jzKwfjyD; tcef;xJa&mufatmif 0ifedKifajc&Sdr&Sd jzpfygw,f? tm;vHk;pdwfcs&jyDqdkrS rJyHk;xnfhxm;wJh tdyf}uD;awGudk tcef;xJxnfh/ wHcg;aomhcwfydwf/ wHcg;aomhtay:rSm csdwfwcg xyfjyD;eSdyf&ygw,f? tJovdk tqifhqifh txyfxyfydwfjyD;wma}umifh pdwfcs&jyDqdkjyD; rJyHk;tdwf}uD;awG xnf hjyD;/ csdwfydwf xm;wJhtcef;udk onftwdkif;xm;cJhvdk hr&ygbl;? aemufwae heHufrdk;vif;vdk hrJa&wGufwJh tcsdeftxd tvSnfhus vl tapgifh&Sdaeatmif pDpOfxm;bdk hvdkygw,f? rJyHk;awGxm;&SdwJh taqmufttHkwckvHk; tjyifrSma&m/ tJ'D taqmufttHktwGif;xJu rJyHk;awGxm;wJh tcef;&J ha&S hrSmyg/ vlawG nvHk; ayguf apgihftdyfedkif}urSom rJyHk;awG&J hvHkjcHKa&;twGuf cdkifrmwJh tmrcHcsuf &rSmjzpfygw,f? wu,f vdk hrJyHk;xJu rJawGudk ta}umif;a}umif;a}umifh a&wGufedkifjcif;r&Sdao;bJ wnxufydkjyD;xm;&Sdr,f qdk&ifvnf;/ xm;orSs&ufawGtwGif;rSm txufrmwifjyxm;wJh twdkif; vlxktaeeJ h rsufajc S rjywfapgifh}uyfay;aebdk hvdkrSmjzpfygw,f? aemufwae hrdk;vif;vdk hrJa&wGufawmhr,fh tcsdefa&mufwJhtcgrSm wm0ef&SdrJ&Hktm%mydkifawG[m trsm;jynfola&S harSmufrSm rJyHk;tdyf}uD;awGxm;&SdwJh tcef;wHcg;aomhudk pepfwus zGifh&ygr,f? rzGifhcifrSm oufqdkif&mrJ&Hk&J h wm0ef&Sdyk*~dKvfawG rSeforSs/ txl;ojzifh rJyHk;awGudk tqifhqifhxnfh oGif;jyD; odrf;qnf;pOfwHk;u yg0ifcJholrSeforSSsudk vma&muf}unfh&Skppfaq;cGifhay;bdk hvdkygw,f? tcef;wHcg;aomhudk rzGifhcif/ aomhrSm cwfeSdyfxm;wJh csdwfawG vuf&majc&mysufrysuf ppfaq;bdk h vdkygr,f? jyD;rS tcef;wHcg;aomhudk zGifh/ rJyHk;tdyf}uD;awGudkxkwfjyD; tdwf}uD;awGay:u csdwfawGudk ppfaq;&w,f? xdkenf;wlpGmbJ rJyHk;udk tdwfxJu xkwfjyD;wJhtcgrSmvnf; rJyHk;udk csnfaeSmifxm; wJh }udK;rSm cyfeSdyfxm;wJh csdwfawG/ }udK;awG vuf&majc&mysufrysuf ppfaq;&jyefygw,f? 10? rJa&wGufjcif; rJa&wGufwJh tydkif;[m a&G;aumufyGJtwGufjzpfap/ vlxkqENcH,lyGJtwGuf jzpfap/ tifrwef ta&; }uD;vSygw,f? qENrJawGudk ae hjcif;jyD;a&wGufbdk hvdktyfwJh ta}umif; txufrSm wifjycJhjyD;ygjyD? yxrqHk;pwif avhvm&rSSmu qENrJay;bdk howfrSwfxm;wJh tcsdefukeqHk;wmeJ hpwif rJa&wGufjcif;&SSdr&Sdjzpfygw,f? f 'kwd, avhvmoifhwmu qENrJay;bdk howfrSwfxm;wJh tcsdefukefqHk;csdefeJ h qENrJ pwifa&wGufwJh tcsdefawG&J ht}um;rSm jcm;em;csuf&Sdr&Sd jzpfygw,f? bma}umifhvJ qdkawmh tJ'Dvdk tcsdefjcm;em;rSK &SdaepOf twGif;/ jyifyu vma&mufrJay;aewJh vlxkawGrJ&HkxJrSm r&SdwJhtcsdefrsdK;rSm rormrSKawG jzpfedkifwma}umifhrdk hygbJ? opfom;eJ hvkyfxm;wJh rJyHk;awGvJjzpfr,f? pepfwus tqifhqifh csdwfydwf xm;wmrsdL;vJr[kwfbl; qdk&if rdepfydkif;twGif;rSm uef huGufrJawGuae axmufcJrJawG tjzpfudk 38 ul;ajymif;oGm;edkifygw,f? oufqdkif&m rJ&Hktvdkufwm0ef&SdolawGu rJyHk;awGudk zGifh/ qENrJjym;awGudk a&wGuf&mrSm oufao awG&Sdaebdk hvdktyfygw,f? 'D oabmrsdL;jyXmef;csufudk etz &J h2008 ckeSpf qENcH,lyGJOya' tcef;(8) qENrJa&wGufjcif; qdkwJh tcef;&J hatmufrSm atmufygtwdkif; jyXmef;xm;w,f? yk'fr 22 (u) (1)? ? 10 OD;xufrenf;aom qENrJay;cGifh&Sdolwdk h. a&S harSmuf wGif rJyHk;rsm;udk ppfaq;jyD;aemuf ,if;rJyHk;rsm;udk zGifhI qENrJrsm;udk a&wGuf&rnf? ,if;odk ha&wGuf&mY axmufcHrJ/ uef huGufrJeSifh y,frJrsm;udk cGJjcm;a&wGuf&rnf? 10 OD;xufrenf;aom qENrJay;cGifh&Sdol vdk haz:jyxm;wm[m wdusjcif;r&Sdygbl;? b,folrqdkjzpf Edkifygw,f? }uHhcdkifa&;eJ hzGH hjzdK;wdk;wufa&; (odk hr[kwf) pGrf;tm;&Sif toif;awGu etz tvdkus vkyfaqmifr,hf vlawG jzpfbdk hrsm;ygw,f? zGJ hpnf;yHktajccHOya'qdkwm wdkif;oljynfom;awG&J h,Hk}unfrSKudk wnfaqmufwJh t&mjzpfbdk hvdk ygw,f? zGJ hpnf;yHktajccHOya' twnfjyKwJh jzpfpOfrSm ,Hk}unfrSKaygufzGm;vmapr,fh vkyfxHk;vkyf enf;awGeJ hjzwfoef;bdk hvdkygvdrfhr,f? tJ'DtwGuf wckwnf;aomenf;vrf;uawmh qENrJawGudk a&wGufwJ hae&mrSm wdkif;jynfrSm t"duuswJh edkifiHa&;ygwD}uD;awG&J hudk,fpg;vS,fawGa&S harSmuf rSm a&wGufbdk hbJ jzpfygw,f? tJ'D twGufudkvnf; edkifiHa&;ygwD}uD;awG/ t"duuswJh wdkif;&if; om; tzGJ htpnf;}uD;awG udk,fwdkifu awmif;qdkbdk hvdkrSmyg? rJpwifa&wGufwJ htcsdefrSm yxrqHk; ppfaq;avh&Sdwmu oufqdkif&mrJ&Hktvkduf pg&if;t& qENrJ ay;cGifh&SdolOD;a& pkpkaygif;eJ h vufawG hvma&mufrJay;}uwJh rJqEN&Sif OD;a&pkpkaygif; udkufnDrSK &Sdr&Sd jzpfygw,f? rJay;ydkifcGifh &SdolOD;a& pkpkaygif; 100 &Sdr,f qdk}uygpdk h? vufawG hvma&mufrJay;wJ hae&m rSm rSwfyHkwifwJh OD;a&u 75 OD; &Sdr,f qdk&if qENrJvnf; &5 rJ &Sdae&rSm jzpfygw,f? 'gqdk&if rJ&Hk rSm vufusefrJ[mvnf; 25 rJ &Sdae&rSmjzpfygw,f? rSwfyHkwifwJh vlOD;a&u 75 OD;&Sdaeayr,fh qENrJ pkpkaygif;udk a&wGufwJhae&mrSm 70 rJom &Sdaer,f qdk&if 5 rJaysmufaejyD? 'gqdk&if trSm;t,Gif;jzpf aejyD vdk howfrSwfw,f? uvdefus rSK &SdaejyDvdk hoHo,xm;&awmhrSm jzpfw,f? pkpkaygif;rJawGudk wdkufqdkifppfaq;jyD;wJhtcg y,frJawGudk xyfrHppfaq;&ygw,f? rJ&Hk;rSL;u qENrJ wckjyD; wckudk trsm;jrifomatmif txl;ojzifh rJ&HktzGJ homru rJa&wGufwmudk vma&mufavh vmapgifh}unfhaeolawG jrifatmifaxmifjyD;jy&ygw,f? y,frJjzpfoifhw,f qdk&if bma}umifhy,frJ jzpfoifhw,fqdkwmudk qENrJa&wGufwJh tzGJ htwGif;rSm oabmxm;nSdedkif;bdk hvdkygw,f? y,frJ eJ h ywfoufvdk hOya'eSpfckrSmygwJh jyXmef;csufeSpf&yfudk edKif;,SOfwifjyygr,f? 1973 Oya' y,frJ qdkonfrSm(u) jyXmef;xm;onfh trSwftom;rygaom qENrJjym;/ odk hr[kwf qENrJvufrSwf/ (c) vdrfvnf xm;aomqENrJjym;/ odk hr[kwf qENrJvufrSwf jzpfonf[k rJ&HktzGJ hu pDppfqHk;jzwfonfh qENrJjym;/ odk hr[kwfqENrJ vufrSwf/ (*) rJyHk;xJodk hrxnfhbJ xm;cJhaom qENrJjym;/ (C) csdL;zJ hzsufqD;I rJyHk;xJodk hxnfhxm;onf[k rJ&HktzGJ hrS ,lqaom qENrJjym; 39 (i) jyXmef;xm;onfh trSwftom;rS ty tjcm;trSwftom;rsm; a&;om;xm;aom qENrJvufrSwf/ odk hr[kwfqENrJjym;wdk h udk qdkonf? 2008 Oya' y,frJ qdkonfrSm (1) owfrSwfxm;onfh trSwftom;rygaom qENrJ vufrSwf odk hr[kwf }udKwifqENrJ vufrSwf/ (2)qENrJvufrSwf odk hr[kwf }udKwifqENrJvufrSwf twkjzpfa}umif; rJ&HktzGJ hu pdppf qHk;jzwfonfh qENrJvufrSwf odk hr[kwf }udKwif qENrJvufrSwf/ (1) wenf;enf;jzifh zsufqD;I rJy;kH xJodk hxnfhxm;aom vufrSwf/ tJ'D Oya'eSpfckudk edkif;,SOf}unfhr,f qdk&if uGmjcm;csufeSpf&yfudk awG h&ygvdrfhr,f? yxr w&yfu awmh rJyHk;xJudkrxnfhbJ xm;cJhwhJ qENrJjym;awGudk y,frJtjzpf rowfrSwfawmhbl; qdkwmjzpfw,f? tJ'D tcsufudk txl;owdjyKbdk hvdkrSmjzpfygw,f? tJ'D tcsufryg&Sdawmhwma}umifh rJyHk;tjyifrSm &Sd ae wJh qENrJjym;awGudkyg xnfhoGif;a&wGufcGifhjyKvdkufwJh oabm aqmifygw,f? 'D taetxm;rSm rorm rSKawG jzpfay:edkifw,fqdkwm owdcsyfbdk hvdkrSmyg? jyXmef;xm;wJh trSwftom; (wenf;tm;jzifh aumfr&SiftrSwftom;) rS ty tjcm;trSwftom; rsm; a&;om;xm;wJh qENrJvufrSwfawGudk y,frJpg&if;xJrSm rxm;awmhbl; qdkwJh tcsufudkvnf; owdcsyfapjcifygw,f? rJa&wGufwmeJ hpyfvSsOf;jyD; • rJpwifa&wGufbdk hjyifqifaepOfrSm rJ&Hkwm0ef&SdolawGr[kwfwJh a'oqdkif&mtm%mydkifawGteuf b,folawG [m rJ&Hky&0k%f twGif;rSm/ 'grSr[kwf rJ&HkteD;w0dkufrSm &Sdae/ rae? • b,ftcsdefrSm qENrJawGpwifa&wGufw,f? • a&wGufaewJh tcsdefrSm tvif;a&miftajctaeb,fvdk&Sdw,f? • rJ&Hkwm0ef&SdolawGteuf b,folawGyg0ifa7wGufw,f? • b,folu OD;aqmifjyD;a&wGufw,f? • rJyHk;awGudk rzGifhcifrSm olwdk h&J hvHkjcHKrSKtajctaeudk b,fvdk ppfaq;w,f? awG h&SdcsufawGudk b,fvdkrSwfwrf;wifw,f? • rJy;kH awG&J htaetxm;ysuf,Gif;rSKawG &Sdvm&if b,fvdkta&; ,laqmif&Gufw,f? b,fvdkrSwfwrf;wifw,f? • rJyHk;awGudk zGifhjyD;rJawGudk pwifra&wGufcifrSm rJay;ydkifcGifh&Sdol pkpkaygif;OD;a& pg&if;/ vufawG hrJvma&mufay; &mrSmrSwfyHkwif pg&if;/ rJy;kH xJrSm &SdwJh rJpg&if; wdk h&J hta&twGufawGudk b,fvdk wdkufqkdifppfaq;w,f? 40 • qENrJawGudk b,fvdkenf;vrf;awGeJ ha&wGufw,f? • axmufcHrJ/ uef huGufrJ/ y,frJawGudk b,fvdkcGJjcm;owfrSwfw,f? • rJpg&if;awG b,fvdkjyKpkw,f? • rSwfwrf;awG b,fvdkxm;&Sdw,f? • a&wGufjyD;jzpfwJh axmufcrJ/ uef huGufr/J y,frJawGudk H b,fvdk cGJjcm;/xkwfydk;/ odrf;qnf;w,f? • apgifh}unfhavhvmcGifh&ol wq,fOD;[m b,folawGjzpfw,f/ b,ftzGJ htpnf;awGu jzpfw,f? • vlxkawGu b,fae&muae b,fvdktaetxm;eJ hapgifh}unfh ae}uw,f? • rJa&wGufrSK b,ftcsdefem&DrSm twdtus jyD;qHk;w,f? • rJa&wGufrSKudk tqHk;owfjyD;wJhaemuf vlxkudk b,fvdkxkwfaz: a}ujimw,f? • a&wGufvdk h&&SdwJh &vm'fudk tJ'Da'ocH rJ&Hk&J htxufwm0ef&SdwJh aumfr&Sif tqifhqifhudk b,fvdk owif;jyefydk hw,f? tpD&ifcHpg wifoGif;w,f? tp&SdwJh tcsuftvufawGudk pepfwus apgifh}unfh/ rSwfwrf;wifoifhygw,f? 41 apgifh}unfha&; tzGJ hrsm; zGJ hpnf;jcif; qENcH,lyGJ apgihf}unfha&;tzGJ hrsm; zGJ hpnf;jyD; qENcH,lyGJudk apgifh}unfhavhvmwm[m edkifiHwdkif;rSm vkyfaqmifcGifh&Sdw,f? jrefrmedkifiHtwGufqdk&if ydkjyD; vkyfbdk hawmifrS vdkygw,f? bma}umifhygvJ? (1) wdkuf&dkuf'Drdkua&pD udk enf;vrf;wususifhoHk;edifa&; tajccHudk tkwfjrpfcsedkifbdk h (2) tm%mydkifawGtaeeJ hr[kwfrw&m;vkyfrSKawG&Sd&if zGifhcs az:xkwfedkifbdk h (3) tajccHvlxktcsif;csif; pnf;&Hk;pkpnf;rSK/ qufoG,frSK uGef,ufawG az:aqmifjcif; tm;jzifh vlxktiftm;udk pepfwus wnfaqmufedkifbdk hjzpfygw,f? vuf&Sdusif;yr,f vdk ha}ujimxm;wJh jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ[m ydkjyD; ta&;}uD;w,fvdk hajymedkif ygw,f? bma}umifhvJ qdkawmh qENcH,lyGJ&J h&vm'ftaeeJ hvlxktrsm;pk}uD;u twnfjyKvdkufjyD vdk hetzu rjzpfjzpfatmif a}ujimr,fh oabmudk awG h&w,f? 2010 ckeSpfrSm a&G;aumufyGJ usi;f yawmhr,fvkd h awmifowfrwfjyD;aeygjyD? vlxkawGu pepfwus apgifh}unfhjyD; r[kwfrw&m; S vkyfrSKawGudk zGifhcs az:xkwfwmawG rvkyfedkif&if ppftm%m&Sifpepf udk zGJ hpnf;yHktajccHOya'eJ htnD w&m;0if tkyfcsKyfcGifhay;&awmhr,f htajctae a&mufoGm;edkifvdk hygbJ? apgifh}unfha&;tzGJ h rsm; zGJ hpnf;vSKyf&Sm;&mY avhvmoifhaom Oya'a&;&mrsm; 1? 2008 ckeSpf jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ Oya' yxrqHk; pOf;pg;oifhwJh Oya' tuef htowfuawmh 2008 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccH Oya' rl}urf; twnfjyKa&; jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ Oya'jzpfygw,f? etz jyXmef;vdkufwJh Oya'rSeforSs toHk;rus/ tm;vHk;udk qef husifwdkufzsuf}u qdkwJh taetxm;eJ hvSKyf&Sm;rSKaz:aqmifr,fqdk&if vufawG hrusedkifyg? etz jyXmef;vdkufwJh Oya'xJu obm0rus/ w&m;rSswrSKr&Sd/ rjzpfoifhwJh tcsufawGudk az:xkwfzGifhcs/ tJ'D Oya'jyXmef;csufxJu tm;enf;csuf/ vpf[mcsufawGudk udkifjyD; Oya'udk Oya'eJ htnD wdkufzsufwJ henf;vrf;onfom xda&mufrSK&Sd&Hkomru vSKyf&Sm;olrsm; twGuf tEW&,fenf;yg;apedkifygvdrfhr,f? a&&Snf Oya' pdk;rdk;a&; tajccHudk yg wnfaqmufedkifr,fh vrf;a}umif;udk a&muf&SdoGm;edkifygw,f? 'D tajccHuae2008 ckeSpf zGJ hpnf;yHktajccH Oya'rl}urf; twnfjyKa&; jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ Oya'udk oHk;oyf}unfhr,fqdk&if apgifh}unfha&;tzGJ hawG zGJ hpnf;vSKyf&Sm;rSKudk uef howfxm;wJh jyXmef;csuf w&yfrS rygwmudk awG h&ygvdrfhr,f? tJ'D udpPeJ hywfoufvdk hqufpyfedkifwJh atmufyg jyXmef;csufudk xyfrH avhvm}unfhyg? tcef; (10) tyk'f (24) (Z) jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ udk ysufjym;ap&ef rJ&HktwGif;Y jzpfap/ rJ&Hk y&0k%ftwGif;Yjzpfap/ trsm;jynfolwdk heSifh oufqdkifaomae&mYjzpfap/ yk*~vdu ydkifae&mYjzpfap/ a[majymjcif; pg&Gufpgwrf; urf;vSrf;jcif;/ ydkpwmrsm; toHk;jyKjcif;/ odk hr[kwf qENrJay;jcif;udk tjcm; wenf;enf;jzifh aeSmuf,Sufjcif;? tydkif; (5) 42 tJ'D yk'frrSm t"dujyXmef;csufuawmh jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ udk ysufjym;ap&ef qdkwJh pum;vHk; jzpfygw,f? jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJ ysufjym;apbdk h&nf&G,fcsufeJ hrvkyfaqmiforSs umvywfvHk; 'D Oya'eJ hjypf'%f rpD&ifedkifygbl;? vufawG hrSmvnf; jynfvHk;uGswfqENcH,lyGJudk ysufpD;apbdk hOD;wnf csuf eJ hr}udK;yrf;oifhyg? jynfvHk;uGswf qENcH,lyGJ eJ hywfoufjyD; trSefw&m;udk az:xkwfedkifbdk hqdkwJh OD;wnfcsufeJ hom vSKyf&Sm;oifhygw,f? 'Dvdkqdk&if Oya'&J h tm%mpuf t0ef;t0dkif; eJ huif;vGwf oGm;&Hkomru vufawG hvSKyf&Sm;vdk hvnf; &edkifr,fh tajctae&Sdvmedkifygw,f? 2? 1988 ckeSpf toif;tzGJ hzGJ hpnf;jcif;qdkif&m Oya' apgif h}unfha&;tzGJ hawG zGJ hpnf;vSKyf&Sm;bdk h}udK;yrf;&mrSm aemufxyf pOf;pg;oifhwJh Oya' w&yfuawmh 1988 ckeSpf toif;tzGJ hzGJ hpnf;jcif;qdkif&m Oya'jzpfygw,f? tJ'D Oya'xJuae t"du uswJh atmufygjyXmef;csufrsm;udk avhvm}unfhyg? yk'fr- 6? rnfolrqdk yk'fr(3) yk'frcGJ (*) udk jzpfap/ yk'fr (5) udkjzpfap azgufzsufusL;vGefa}umif; jypfrSK xif&Sm;pD&ifjcif;cH&vSsif axmif'%f ig;eSpf txd uscHap&rnf? yk'fr (3)? (u) toif;tzGJ hrsm;onf zGJ hpnf;cGifh &&Sd&ef jynfxJa&; eSifh omoema&; 0ef}uD;Xme odk h owfrSwfxm;aom enf;vrf;twdkif;avSsmufxm;&rnf? (c) zGJ hpnf;jyD;aom toif;tzGJ honf T Oya'jyXmef;aom ae h&ufrS &ufaygif;oHk;q,f twGif;avSsmufxm;&rnf? (*) cGifhjyKcsuf r&aom toif;tzGJ hudk zGJ hpnf;jcif; odk hr[kwf qufvuf &yfwnf vSKyf&Sm;jcif; rjyK&? yk'fr (5) yk'frcGJ (*)? ? edkifiHawmf tkyfcsKyfa&; ,EW,m;&Sd jynfol hwyfrawmf/ jynfol h&JwyfzGJ h EkdifiHawmf tkyfcsKyfa&;,EW&m; vnfywfr_udk xdcdkufap&ef/ odk@r[kwf &yfwef@oGm;ap&ef tm; xkwfaom/ vH_@aqmfaom/ wkdufwGef;aom/ tm;ay;aom/ ulnDaom/ ðyvkyfaom toif;tzJG@ukd - zJG@pnf;jcif; rðyvkyf&ef - zGJ hpnf;xm;jyD;jzpfvSsifvnf; vSKyf&Sm;jcif; rjyKvkyf&ef qufvufwnf&SdcGifh r&Sdap&ef wm;jrpfjyXmef;xm;onf? qENcH,lyGJapgifh}unfha&; tzGJ hawG zGJ hpnf;vSKyf&Sm;wJh udpP[m yk'fr (5) yk'frcGJ (*) eJ hvHk;0 oufqdkif rSK r&Sdbl; qdkwmawG h&ygvdrhfr,f? (yk'fr 5 wckvHk;udk qufvufavhvm&ef) Oya' yk'fr (3) yk'frcGJ (*) udk csdL;azgufrSom yk'fr (6) rSm jyXmef;xm;wJh jypf'%fudk pD&ifedkifygvdrfhr,f? yk'fr (3) yk'frcGJ (u) eSifh (c) ygjyXmef;csufawGudk rvdkufem&HkeJ hyk'fr (6) t& jypf'%fpD&ifcGifh r&Sdyg? qdkvdkwmuawmh tJ'D Oya'&J h twdtus oabmt& (zGJ hpnf;cGifh &&ef avSsmufxm;&rnf/ zGJ hpnf;jyD;aemuf &ufaygif; oHk;q,ftwGif; avSsmufxm;&rnf/ ravSsmufxm;ygu yk'fr (6) t& jypf'%fay;edkifonf) qdk jyD; Oya'rSm vHk;0 az:jyxm;wm r&Sdygbl;? yk'frcGJ (3) tyk'f (u) t& toif;tzGJ hrsm;onf zGJ hpnf;cGifh&&ef jynfxJa&; 0ef}uD;Xmeodk havSsmufxm;&rnf qdkwJh jyXmef;csufygwmawmh rSefw,f? 'gayr,fh b,ftzGJ h bJ 43 jzpfjzpf tzGJ hrSeforSs zGJ hpnf;cGifh&bdk havSsmufxm;&r,f? ravSsmufxm;bl;qdk&if jypf'%fpD&ifr,f qdkwJh jyXmef;csufryg&Sdyg? tzGJ hwdkif;zGJ hpnf;cGifh&bdk havSsmufxm;&r,f qdkwJh jyXmef;csufudk xnfhvdk hr&edkifygbl;? bm a}umifhvJ qdkawmh vufawG hrusvdk hjzpfygw,f? b,fedkifiHrSmrSvnf; usifhoHk;vdk hr&ygbl;? zGJ hpnf;cGifh &bdk h cGifhjyKcsufawmif;cHjyD;wJhaemuf cGifhjyKcsufr&bJeJ htoif;tzGJ hudk zGJ hpnf;wm 'grSr[kwf qufvuf&yfwnf vSKyf&Sm;wmawGvkyfrSom yk'fr (3) yk'frcGJ (*) udk csdK;azguf&ma&mufrSm jzpfwJhtwGuf TOya' yk'fr (6) t& jypfrSK ajrmufedkifygw,f? 'ga}umifh apgifh}unfha&; tzGJ hawG zGJ hpnf;vSKyf&Sm;wm[m rSwfyHkwifp&mrvdk/ qENcH,lyGJ&J hvdktyfcsufeJ h tnD jyKrlaqmif&Gufjcif;om jzpfwJh twGuf rnfonfhjypfrSKrSs rajrmufedkifa}umif; oHk;oyfwifjyvdkygw,f? qufvufwifjyvdkonfh ta}umif;t&mrsm; &Sdao;aomfvnf; tcsdeftuef htowfa}umifh 'DrSseJ hbJa}ueyf apvdkygw,f? 44 aemufqufwGJ (1) jynfaxmifpkjrefrmEdkifiHawmf awmfvSefa&;aumifpD &efukefòrd@/ 1335 ckESpf/ 0gacgifvjynfhausmf (1) &uf (1973 ckESpf/ =o*kwfv (14) &uf? atmufaz:jyygOya'udk xkwfjyefvdkufonf? 1973 ckESpf/ jynfaxmifpkqdk&S,fvpforRwjrefrmEdkifiHawmf zGJ@pnf;yHktajccHOya'rl=urf; twnfjyKa&; jynfvHk; u|wfqENcH,lyGJqdkif&m Oya' (1973 ckESpf/ jynfaxmifpkjrefrmEdkifiHawmf awmfvSefa&;aumifpD Oya'trSwf 9? ) ed'gef; wdkif;&if;om; vkyfom;jynfolrsm; ar#mfrSef;cJh=uaom om,m0ajymonfh qdk&S,fvpf vl@abmifwnf aqmufEdkifa&;twGuf jynfoltaygif;. qENoabmxm;udk cH,lum ,if;wdk@udk,fwdkifyg0ifI t}uHay;a&;qGJ jcif;ðycJhaom jynfaxmifpkqdk&S,fvpf orRwjrefrmEdkifiHawmf zGJ@pnf;yHktajccHOya'onf wwd,rl=urf;tqifh odk@a&muf&Sd+yD;jzpfayonf? Trl=urf;udk jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJjzifh twnfðyjyXef;Edkif&eftwGuf jynfaxmifpk jrefrmEdkifiH awmfvSefa&;aumifpDu atmufwGifaz:jyaom Oya'udk jyXef;vdkufonf? tcef; (1) trnf/ tm%mwnfonfh ae@&ufESifht"dy`g,faz:jycsufrsm; 1? ? (1) TOya'udk 1973 ckESpf/ jynfaxmifpkqdk&S,fvpf orRwjrefrmEdkifiHawmf zGJ@pnf;yHktajccH Oya'rl=urf;twnfðya&; jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJqdkif&m Oya'[kac:wGifap&rnf? (2) TOya'onf jynfaxmifpk jrefrmEdkifiHw0ef;vHk;Y csufcsif;tm%mwnfap&rnf? 2? ? TOya'ESifh TOya't& jyXmef;onfh enf;Oya'rsm;yg pum;&yfrsm;onf atmufygtwdkif; t"dy`g,foufa&mufap&rnf? (1) TOya' qdkonfrSm 1973 ckESpf/ jynfaxmifpkqdk&S,fvpf orRwjrefrmEdkifiHawmf zGJ@pnf;yHk tajccHOya'rl=urf;twnfðya&; jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJqdkif&m Oya'udk qdkonf? (2) jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJ qdkonfrSm jynfaxmifpk qdk&S,fvpf orRwjrefrmEdkifiHawmf zGJ@pnf; yHktajccHOya'rl=urf;udk twnfðy jyXmef;a&;twwGufusif;yaom jynfvHk;u|wfqENcH,l yGJudkqdkonf? (3) aumfrD&Sif qdkonfrSm jynfvHk;u|wf qENcH,lyGJusif;ya&; aumfrD&Sifudk qdkonf? 45 (4) jynfe,f/ odk@r[kwf wdkif;aumfrD&SiftzGJ@cGJ qdkonfrSm jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJ usif;ya&; aumfrD&Sif. jynfe,f/ odk@r[kwf wdkif;tzGJ@udk qdkonf? (5) òrd@e,faumfrD&SiftzGJ@cGJ qdkonfrSm jynfvHk;u|wf qENcH,lyGJ usif;ya&;aumfrD&Sif. òrd@e,f tzGJ@cGJudk qdkonf? (6) &yfuGuf/ odk@r[kwf aus;&Gmtkyfpk aumfrD&SiftzGJ@cGJ qdkonfrSm jynfvHk;u|wfqENcH,lyGJ usif;ya&;aumfrD&Sif. &yfuGuf/ odk@r[kwf aus;&GmtkyfpktzGJ@cGJudk qdkonf? (7) EdkifiHom; qdkonfrSm udkqdkonf? wnfqJOya't& jynfaxmifpkjrefrmEdkifiHom;jzpf+yD;olrsm; (8) omoemh0ef;xrf;qdkonfrSm(u) Ak'

Post a Comment

Please Select Embedded Mode To Show The Comment System.*

Previous Post Next Post

Contact Form